بررسی تجربۀ زیسته طلاب از آموزۀ «تضمین شدنِ روزی طالبان علم»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی و استاد گروه مطالعات فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم

2 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم.

چکیده

چکیده گسترده
مقدمه و اهداف: پژوهش حاضر به بررسی تجربه زیسته طلاب حوزه علمیه قم از آموزه «تضمین شدن روزی جویندگان دانش» می‎پردازد. این آموزه با تکیه بر مستندات حدیثی و روایی، بر این باور است که خداوند روزی جویندگان دانش و طلاب را تضمین کرده است. این موضوع در میان طلاب علوم دینی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا به‌دلیل اشتغال به تحصیل، فرصت کافی برای کسب درآمد و تأمین معیشت خود را ندارند. این آموزه بیان می‎کند که طلاب باید صرفاً به امور طلبگی مانند درس خواندن، مباحثه، تبلیغ و تدریس بپردازند و نباید به‌دنبال کار برای تأمین معاش خود باشند.
تأمین معیشت دانش‎پژوهان علوم انسانی، از جمله طلاب علوم دینی، همواره مسئله‎ای با اهمیت بوده است. طولانی بودن دوره تحصیل، درآمدزا نبودن علوم دینی پس از فارغ‎التحصیلی، و وجهه دینی طلاب که تا حدودی با فعالیت اقتصادی منافات دارد، از جمله دلایلی است که تأمین جداگانه معیشت آنها را ضروری می‎کند. راه‎حل‎های مختلفی از جمله کمک حاکمیت یا انجام فعالیت‎های اقتصادی برای حل این مشکل پیشنهاد شده است. باوجوداین، آموزه تضمین روزی طلاب، راه‎حلی متفاوت را ارائه می‎دهد که به‌جای پیگیری اسباب متداول، بر اتکا به وعده الهی تأکید دارد.
با توجه به اهمیت این آموزه و کمبود پژوهش‎های میدانی در این زمینه، هدف اصلی این تحقیق، بررسی تجربه زیسته طلاب حوزه علمیه قم از این آموزه و شناسایی دیدگاه‎ها، باورها و تجربیات آنهاست. این پژوهش درصدد پاسخ به این سؤالات است: آیا تضمین معیشت و رزق «مِن حَیثُ لَا یَحتَسِبُ» در زندگی آنها اتفاق افتاده است؟ و در صورت عدم وقوع، چه موانعی بر سر راه آن وجود داشته است؟
روش: این پژوهش از رویکرد میدانی و روش تحلیل مضمون برای جمع‎آوری و تحلیل اطلاعات استفاده کرده است. برای جمع‎آوری داده‎ها، نگارنده از سه فن مختلف مردم‎شناختی شامل مصاحبه، مشاهده مشارکتی، و بررسی اسناد و مدارک بهره گرفته است.
مصاحبه: نگارنده با ۳۰ نفر از طلاب، از جمله طلاب شاغل به تحصیل و روحانیون فارغ‎التحصیل، مصاحبه‎های نیمه‎ساختاریافته انجام داده است. مصاحبه‎شوندگان از لحاظ سن، مقاطع تحصیلی و میزان اهتمام به درس متنوع بوده‎اند تا نتایج پژوهش، گویای مختصات تمام طلاب باشد. در این روش، سؤالات باز و بسته در یک چهارچوب مشخص مطرح می‎شوند. هدف از مصاحبه‎ها، کشف برداشت‎های محلی و باورداشت‎ها از آموزه تضمین معیشت و دستیابی به تجربه زیسته طلاب بوده است.
مشاهده مشارکتی: نگارنده به‎عنوان یک طلبه، خود این مسئله را در زندگی خود تجربه کرده و از نزدیک با نحوه رفتار طلاب با مسئله تأمین معاش آشنا بوده است. این روش امکان کشف جنبه‎های دقیق و محرمانه زندگی افراد را فراهم می‎کند.
بررسی اسناد: برای شناخت تاریخچه و ابعاد مختلف این آموزه، اسناد نوشتاری و کتابخانه‎ای بررسی شده است. این بخش شامل بررسی روایات، کتاب‎های زندگی‌نامه علما، و نظرات آنها درباره تأمین معاش طلاب بوده است.
تحلیل داده‎ها: پس از جمع‎آوری اطلاعات، مراحل تحلیل مضمون شامل مطالعه و پیاده‎سازی مصاحبه‎ها، کدگذاری اولیه (شناسایی کلمات کلیدی)، کدگذاری ثانویه (خوشه‎بندی جملات مرتبط) و ترسیم شبکه مضامین (حرکت به سمت مدل مفهومی) طی شده است. این روش به تبدیل داده‎های متنی پراکنده به داده‎های غنی و تفصیلی کمک می‎کند.
نتایج: نتایج تحقیق نشان می‎دهد که طلاب تجربه‎های یکسانی از آموزه تضمین معیشت ندارند. این تجربیات به سه دسته کلی تقسیم می‎شوند:
۱. معتقد مطلق
این گروه از طلاب عمیقاً به این آموزه باور دارند. آنها باورهای خود را به تجربیات مثبتی مستند می‎کنند که در زندگی خود داشته‎اند. برای این گروه، شیوه تأمین نیازهایشان به‌گونه‎ای بوده که اغلب به‌صورت «من حیث لایحتسب» (از جایی که گمان نمی‎برند) اتفاق افتاده است. این افراد معتقدند: خداوند حداقل‎های زندگی آنها را تأمین کرده تا ذهنشان از مشغله‎های مالی خالی باشد.
۲. غیرمعتقد
این گروه از طلاب یا به‎طورکلی به این آموزه اعتقاد ندارند یا با آن تجربه منفی داشته‎اند. آنها این آموزه را غیرعقلانی دانسته و معتقدند که شخص باید برای کسب معاش خود بکوشد؛ زیرا «لَیْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى». این دسته از طلاب، مشکلات مالی فراوانی را تجربه کرده‎اند که با این آموزه همخوانی ندارد.
۳. اعتقاد مشروط
این گروه از طلاب به آموزه تضمین معیشت باور دارند؛ اما آن را به شرایطی مشروط می‎دانند. آنها برای توجیه مشکلات مالی خود و سایر طلاب درسخوان، ضمانت الهی را به عواملی مانند جدیت در تحصیل، عمل به وظیفه، توکل، توسل به خدا و اولیا، پوشیدن لباس روحانیت، تقوای الهی، اخلاص، و قناعت مشروط کرده‎اند. این افراد معتقدند: اگر در زندگی مشکل مالی پیش می‎آید، تقصیر از کم‎کاری یا نقص در انجام وظایف خود آنهاست.
بحث و نتیجه‎گیری: یافته‎های این پژوهش نشان می‎دهد که آموزه «تضمین روزی طالبان علم» صرفاً یک خبر یا روایت دینی نیست؛ بلکه در زندگی طلاب به یک تجربه زیسته تبدیل شده است. تفاوت در برداشت‎ها و تجربه‎ها، به تقسیم‎بندی طلاب به سه دسته معتقد مطلق، غیرمعتقد و معتقد مشروط منجر شده است.
نکته قابل توجه این است که حتی طلاب معتقد به این آموزه نیز، تأمین معیشت را به معنای زندگی مرفه یا نبود مشکلات مالی نمی‎دانند. آنها معتقدند که خداوند حداقل‎های زندگی را برایشان فراهم کرده است تا بتوانند با فراغ بال به تحصیل بپردازند. چالش اصلی برای باورمندان، مشاهده مشکلات مالی در میان طلاب درسخوان است. به همین دلیل، برای تبیین این تناقض ظاهری، شرایطی را برای تحقق این وعده الهی در نظر گرفته‎اند. این شرایط شامل جدیت در تحصیل، توکل، توسل، تقوا و قناعت است. این امر نشان می‎دهد که در ذهن طلاب، این آموزه به‌صورت یک باور مشروط درآمده است و موفقیت در آن به تلاش و عمل آنها نیز وابسته است.
این پژوهش با استفاده از روش‎های کیفی، به لایه‎های پنهان تجربه طلاب دست یافته و نشان می‎دهد که برداشت آنها از این آموزه، پیچیده‎تر از یک باور ساده است. در مقابل، طلاب غیرمعتقد، به‌دلیل عدم تحقق این آموزه در زندگی خود، آن را رد و بر لزوم تلاش برای کسب روزی تأکید می‎کنند. این دیدگاه‎ها، همگی بازتابی از برداشت‎های متفاوت از مستندات روایی و قرآنی است که حتی در میان علما نیز وجود دارد. این پژوهش، زمینه را برای تحقیقات بیشتر در زمینه ارتباط بین باورهای دینی و تجربه زیسته افراد فراهم می‎آورد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Studying the Lived Experience of Students of the Doctrine of “Guaranteed Livelihood for Students of Religious Knowledge”

نویسندگان [English]

  • Karim Khanmohammadi 1
  • Mahdi Sanatpour Amiri 2
1 . Faculty Member, Professor, Department of Culture and Communication Studies, Baqir al-Olum University
2 PhD Candidate in Culture and Communication, Baqir al-Olum University
چکیده [English]

Abstract

One of the important issues during the period of studying science and student life is securing a livelihood; because an individual does not have enough time to work and earn an income due to his/her studies and need for leisure. This is while there is a doctrine among the seminary students that, relying on hadith documents, believes that God has guaranteed the livelihood of those who seek knowledge and students. According to them, a person who enters the seminary should only be engaged in scholarly affairs such as studying, debating, preaching, and teaching and should not seek to work to earn a living at all. The main question of this research is how the students of the Qom seminary have experienced this doctrine in their lives? Using the field method, the author has obtained information about the lived experience of the students through various techniques of “interviewing students”, “participatory observation”, and “written documents”. The content analysis method was used to analyze the collected data and classify them. The results of the study show that students do not have the same experiences with the doctrine of securing the livelihood of "students". Students are divided into three types: "absolute believers", "non-believers" and "conditional believers". Some believers have conditioned the securing of livelihood to components such as; "seriousness in studying and seeking knowledge", "fulfilling one's duty", "trust", "appeal to God and the saints", "wearing the robes of the clergy", "divine piety", "sincerity" and "contentment".



Keywords: student livelihood, student of knowledge, livelihood, students, seminary

کلیدواژه‌ها [English]

  • student livelihood
  • livelihood
  • students
  • seminary

مراجع

منابع
* قرآن کریم
 -آســابرگر، آرتور )1398(. روشهای پژوهش در رســانهها و ارتباطات. ترجمه احســان شاهقاسمی و
محمدرضا نیرو. چاپ دوم. تهران: جهاد دانشگاهی.
 -ابنبابویه، محمد بن على‏ )1413ق(. من ال یحضره الفقیه، مصحح: غفارى، على‌اکبر. چاپ دوم، قم:
دفتر انتشارات اسالمى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
 -ابنفــارس، احمد بن فارس )1404ق(. معجم مقاییس اللغه، تحقیق عبدالســام محمد هارون. قم:
مکتب اإلعالم اإلسالمی.
 -ابنمنظور، محمد بن مکرم )1414ق(. لسان العرب. چاپ سوم. بیروت: دار صادر.
 -ازهری، محمد بن احمد )1421ق(. تهذیب اللغة. چاپ اول. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
 -ایمان، محمدتقی )1391(. روششناسی تحقیقات کیفی. چاپ دوم. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
 -پاینده، ابوالقاسم )1382(. نهجالفصاحة )مجموعه کلمات قصار حضرت رسول)، چاپ چهارم،
تهران: دنیای دانش.
 -جزائری، سید نعمتالله. )۱۴۲۹ ق(. األنوار النعمانیة فی بیان معرفة النشأة اإلنسانیة. بیروت: دار القاریء.
 -جوهری، اسماعیل بن حماد. )۱۳۷۶ ق(. الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة )چاپ اول(. بیروت:
دار العلم للمالیین.
 -حافظنیا، محمدرضا )1395(. مقدمهای بر روش تحقیق در علوم انسانی. چاپ ،21 تهران: سمت.
 -خطیب بغدادی، احمد بن علی. )بیتا(. تاریخ بغداد. بیروت: دار الکتب العلمیه.
 -راغب اصفهانی، حسین بن محمد )1412ق(. مفردات ألفاظ القرآن. چاپ اول. بیروت: دارالقلم.
 -زبیدی، مرتضی )1205(. تاج العروس. چاپ اول. بیروت: دارالفکر.
 -سید ابن قطب، حسین شاذلی )1387(. فی ضالل القرآن، ترجمه مصطفی خرمدل. چاپ دوم، تهران: احسان.
 -شجری جرجانی، یحیی بن حسین. )۱۴۲۴ق(. األمالی الخمیسیة. بیروت: دار الکتب العلمیه.
 -شریف الرضى، محمد بن حسین )۱۴۱۴ق(. نهجالبالغة )للصبحی صالح(، مصحح: فیض اإلسالم.
چاپ اول، قم: هجرت.
88 .......................................................................................اسالم و علوم اجتماعی- دوره 17)34(- پاییز 1404
 -شهید ثانى، زین الدین بن على‏ )۱۴۰۹(. منیة المرید، مصحح: مختارى، رضا. چاپ اول، قم: مکتب
اإلعالم اإلسالمی.
 -صاحب، اســماعیل بن عباد )1414ق(. المحیط فی اللغة، تحقیق محمدحسن آلیاسین. چاپ اول،
بیروت: عالم الکتب.
 -صدرالدین شــیرازی، محمد بن ابراهیم )1366(. شــرح اصول کافی. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش
عالی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
 -طبرســی، فضل بن حسن )1372(. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق محمد جواد بالغی. چاپ
سوم، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
 -عاملى، شــهید ثانى، زین الدین بن على‌ )1413ق(. مســالک األفهام إلى تنقیح شرائع اإلسالم، اول،
گروه پژوهش مؤسسه معارف اسالمى،‌ 15 ج، قم: مؤسسة المعارف اإلسالمیة.
 -عصیانــی، علیرضا )1386(. تفســیر موضوعی رزق و رزاق از منظر قرآن. چاپ اول. قم: انتشــارات
بوستان دانش.
 -عالمه طباطبایی، محمدحســین )1374(. المیزان، ترجمه ســید محمدباقر موسوى همدانى. چاپ
پنجم، قم، دفتر انتشارات اسالمى جامعۀ مدرسین حوزه علمیه قم.
 -غرویان، محسن )1377(. بررسی وضعیت معیشتی و شهریه طال. )مصاحبه با مجله پیام حوزه، فصل
زمستان، شماره .2
 -فضلالله، سید محمدحسین )1419(. تفسیر من وحی القرآن. چاپ دوم. بیروت: دارالمالک للطباعة
والنشر.
 -قرشی، علیاکبر )1412ق(. قاموس قرآن. چاپ ششم، تهران: دارالکتب االسالمیه.
 -قضاعی، محمد بن سالمة. )۱۴۰۶ق(. مسند الشهاب. بیروت: مؤسسة الرسالة.
 -کرســول، جان دبلیو )1395(. مقدمهای بر روش پژوهش ترکیبی، ترجمه احمد عابدی و امیر قمرانی.
چاپ اول. اصفهان: کاوشیار.
 -کریمی، حســین، و میرزایی، احمد )1400(. دسترنج: پژوهشی در تبیین وضعیت مطلوب معیشتی و
کسب و کار طالب با رویکرد روایی. مشهد: آوای کتاب پردازان.
ِ روزی طالبان علم« 89...................................................................
بررسی تجربۀ زیسته طالب از آموزۀ »تضمین شدن
 -کلینى، محمد بن یعقوب بن اســحاق )۱۴۰۷ق(. الکافی )ط- اإلسالمیة(، مصحح: غفارى على‌اکبر
و آخوندى، محمد. چاپ چهارم، تهران: دارالکتب اإلسالمیة.
 -مطهری، مرتضی )1389(. مجموعه آثار. جلد ،24 چاپ چهارم، تهران: صدرا.
 -مطهری، مرتضی )1397(. مشکل اساسی در سازمان روحانیت. تهران: مؤسسه انتشارات صدرا.
 -نجفی، وحید )1397(. نظام اقتصادی ســازمان روحانیت: آســیبها و راهکارها. چاپ اول، تهران:
مکث اندیشه.
 -الوانی، مهدی، آذر، عادل، و داناییفرد، حســن )1395(. روششناســی پژوهش کیفی در مدیریت:
رویکردی جامع. چاپ اول. تهران: صفار.
 -هاشمی شاهرودی، محمود )1382(. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت. چاپ اول. قم: مؤسسه
دائرةالمعارف فقه اسالمی بر مذهب اهلبیت.
منابع اینترنتی:
65324f/irباقری بنابی، مجید. )بیتا(. *معیشت طالب*. حوزه علمیه حضرت ولی عصر بناب. بیتا: .n2B
دریافتشده در تاریخ ،1403/04/10 از /24650f/ink.khl://httpsخامنهای، سیدعلی )1376(. بیانات در دیدار اعضای بســیج دانشجویی دانشگاه تهران )11 بهمن(.
 -شــاهآبادی، نصرتالله. )۱۳۹۵(. ســخنرانی در جلســه ماهیانه طالب و فضالی اردکانی مقیم قم.
]گزارش شده در چهارشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۵[. قم. گزارش شده توسط پایگاه خبری رسانیوز.
سایت: htm.Default2/99/991119/Feqh/Khorasani_Abbasi/text/archive/feqh/ir.eshia://httpsعباسی خراسانی، هادی )1399(. درس خارج فقه. درس 19 بهمن. دریافتشده در تاریخ ،1403/01/18 از
References English
Quran Holy the*
 .(.ed st1 (Islam-al’ Sharayi Tanqih ila Afham-al Masalik .)1992 (.S .A ,Amili-Al -
(AH 1413 published work Original (.Foundation arif’Ma Islamic :Qom
 Turath-al Ihya Dar :Beirut .).ed st1 (Lughah-al Tahdhib .)2000 (.A .b .M ,Azhari-Al -
(AH 1421 published work Original (.Arabi-al
90 .......................................................................................اسالم و علوم اجتماعی- دوره 17)34(- پاییز 1404
 st1 (Arabiyyah-al Sihah wa Lughah-al Taj :Sihah-Al .)1957 (.H .b .I ,Jawhari-Al -
(AH 1376 published work Original (.Malayin-lil Ilm-al Dar :Beirut .).ed
 ah’Nash-al rifat’Ma Bayan fi maniyyah’Nu-al Anwar-Al .)2008 (.N .S ,Jazaeri-Al -
(AH 1429 published work Original (.Qari-al Dar :Beirut .Insaniyyah-al
 Kutub-al Dar :Beirut .Baghdad Tarikh .).d.n (.A .b .A ,Baghdadi-al Khatib-Al -
.Ilmiyyah-al
 .(.Eds ,Akhondi .M & Ghaffari .A .A (.).ed th4 (Kafi-Al .)1987 (.Y .b .M ,Kulayni-Al -
(AH 1407 published work Original (.Islamiyyah-al Kutub-al Dar :Tehran
 ,Hamadani Musawi .B .M .S (.).ed th5 (Mizan-Al .)1995 (.H .M ,Tabatabai Allamah -
(SH 1374 published work Original (.Office Publications Islamic :Qom .).Trans
 .Foundation Risalah-Al :Beirut .Shihab-al Musnad .)1986 (.S .b .M ,i’Quda-Al -
(AH 1406 published work Original(
 :Beirut .).ed st1 (Quran-al Alfaz Mufradat .)1992 (.M .b .H ,Isfahani-al Raghib-Al -
(AH 1412 published work Original (.Qalam-al Dar
 .(.Ed ,Yasin-Al .H .M (.).ed st1 (Lughah-al fi Muhit-Al .)1993 (.A .b .I ,Sahib-Al -
(AH 1414 published work Original (.Kutub-al Alam :Beirut
 .(.Ed ,Mokhtari .R (.).ed st1 (Murid-al Muniyat .)1989 (.A .b .Z ,Thani-al Shahid-Al -
(AH 1409 published work Original (.Office Alam-Al Islamic :Qom
(AH 1424 published work Original (.Ilmiyyah-al tubKu-al Dar :Beirut .Khamisiyyah-al Amali-Al .)2003 (.H .b .Y ,Jurjani-al Shajari-Al -
(AH 1414 published work Original (.tionsPublica Hijrat :Qom .).ed st1 (Balaghah-al Nahj .)1993 (.H .b .M ,Radi-al Sharif-Al -
 .J .M (.).ed rd3 (Quran-al Tafsir fi Bayan-al’ Majma .)1993 (.H .b .F ,Tabarsi-Al -
.Publications Khosrow Nasir :Tehran .).Ed ,Balaaghi
.licationsPub Safar :Tehran .).ed st1 (Approach Comprehensive A :Management in ogyMethodol Research Qualitative .)2016 (.H ,Danaeefard & .,A ,Azar .,M ,Alvani -
(AH 1205 lishedpub work Original (.Fikr-al Dar :Beirut .).ed st1 (Arus-al Taj .)1790 (.M ,Zabidi-Al -
 .(.ed nd2 (Methods Research Communication and Media .)2019 (.A .A ,Berger Asa -
 .Publications Daneshgahi Jihad :Tehran .).Trans ,Niroo .R .M & Shahghasemi .E(
(SH 1398 published work Original(
ِ روزی طالبان علم« ................................................................... 91
بررسی تجربۀ زیسته طالب از آموزۀ »تضمین شدن
.Publications Danesh Bustan :Qom .).ed st1 (Quran the of tivePerspec the from Raziq and Rizq of Interpretation Thematic .)2007 (.R .A ,Asiyani -
 .A (.).ed st1 (Research Methods Mixed to Introduction An .)2016 (.W .J ,Creswell -
 work Original (.Publications Kawoshiyar :Isfahan .).Trans ,Qamarani .A & Abedi
(SH 1395 published
(AH 1419 published work Original (.Publishing and Printing for akMal-al Dar :Beirut .).ed nd2 (Quran-al Wahy Min Tafsir .)1998 (.H .M .S ,Fadlallah -
.(2 .No ,Winter ,Magazine Hawzah e-Payam with Interview (.pendSti Seminary and Situation Livelihood the Investigating .)1998 (.M ,Ghorooyan -
 st21 (Humanities in Methods Research to Introduction An .)2016 (.R .M ,Nia Hafez -
.Publications SAMT :Tehran .).ed
 Ahl of School the to According Encyclopedia Fiqh .)2003 (.M ,Shahroudi Hashemi -
.Foundation Encyclopedia Jurisprudence Islamic :Qom .).ed st1 (Bayt-al
(AH 1413 published work Original (.Office Publications Islamic :Qom .).Ed ,fariGhaf .A .A (.).ed nd2 (Faqih-al Yahduruhu La Man .)1992 (.A .b .M ,Babawayh Ibn -
 :Qom .).Ed ,Harun .M .A (.Lughah-al Maqayis jam’Mu .)1984 (.F .b .A ,Faris Ibn -
(AH 1404 published work Original (.Office Alam-Al Islamic
 Original (.Sadr Dar :Beirut .).ed rd3 (Arab-al Lisan .)1993 (.M .b .M ,Manzur Ibn -
(AH 1414 published work
 Hawzah :Qom .).ed nd2 (Methodology Research Qualitative .)2012 (.T .M ,Iman -
.Center Research University and
 Desirable the Explaining on Study A :Dastranj .)2021 (.A ,Mirzaee & .,H ,Karimi -
 :Mashhad .Approach Narrative a with Seminarians of Business and Livelihood
.Pardazan Ketab Avaye
.Publications Sadra :Tehran .).ed th4 24, .Vol (Works Collected .)2010 (.M ,Motahari -
 :Tehran .Organization Clergy the in Problem Fundamental The .)2018 (.M ,Motahari -
.Publications Sadra
 Challenges :Organization Clergy the of System Economic The .)2018 (.V ,Najafi -
.Andisheh Mokse :Tehran .).ed st1 (Solutions and
.Danesh Donyaye :Tehran .).ed th4 (Fasahah-al Nahj .)2003 (.A ,Payandeh -
(AH 1412 published work Original (.yyahIslami-al Kutub-al Dar :Tehran .).ed th6 (Quran-al Qamus .)1992 (.A .A ,Qureshi -
92 .......................................................................................اسالم و علوم اجتماعی- دوره 17)34(- پاییز 1404
.Education Higher and tureCul of Ministry :Tehran .Kafi-al Usul Sharh .)1987 (.I .b .M ,Shirazi-al Din-al Sadr -
 .(.Trans ,Khorramdel .M (.).ed nd2 (Quran-al Zilal Fi .)2008 (.S .H ,Qutb Sayyid -
.(SH 1387 published work Original (.Publications Ehsan :Tehran
Resources Online
 from 2024, 6, April Retrieved .Course Fiqh External .)2020 (.H ,Khorasani Abbasi -
.Default2/99/991119/Feqh/Khorasani_Abbasi/text/archive/feqh/ir.eshia://https
htm
/ir.n2B from Retrieved .Seminarians of Livelihood The .).d.n (.M ,Banabi Bagheri -
65324f
 Tehran of Students Basij with Meeting a in Statements .)1997 (.A .S ,Khamenei -
/24650f/ink.khl://https from 2024, 1, July Retrieved .University
 and Seminarians Ardakan of Meeting Monthly the at Speech .)2016 (.N ,Abadi-Shah -
.Agency News Rasaneh by Reported .Qom in Residing Schola

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار