نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه یزد، پردیس علوم انسانی و اجتماعی، گروه حقوق و علوم سیاسی.

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی.

10.30471/soci.2021.7327.1630

چکیده

در جمهوری اسلامی ایران، علوم انسانی اسلامی، به‌منزله یک «پارادایم»، با حمایت نیروهای مذهبی وفادار به حاکمیت در حال تبدیل‌شدن به یک «گفتمان» است. یکی از نهادهایی که در معرض ترویج گفتمان مذکور قرارگرفته، آموزش‌وپرورش است. در سال‌های اخیر با تغییرات در کتب مدارس، به‌خصوص رشته علوم انسانی، تلاش زیادی برای نهادینه کردن علوم انسانی اسلامی و تبدیل آن به گفتمان مسلط در این کتب شده است. از قرائن چنین برمی‌آید که از میان آثار مربوط به دانش‌آموزان دبیرستان در رشته علوم انسانی، کتب جامعه‌شناسی این رشته بیشترین تأثیر از این گفتمان را داشته است. در این کتب با نقد هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و روش‌شناسی حاکم بر جامعه غربی، اصول هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و روش‌شناسی علوم انسانی اسلامی مطرح‌شده است. هدف از این پژوهش آن است که با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی «تئون ون دایک»، بازتاب این گفتمان در کتاب جامعه‌شناسی رشته علوم انسانی مورد تحلیل و نقد قرار گیرد. ازاین‌رو، تحقیق حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی با رویکرد گفتمانی است که به‌صورت تحلیل محتوا انجام خواهد شد. یافته تحقیق آن است که با به‌کارگیری چارچوب ون دایک در خصوص موضوع موردبررسی، می‌توان به بازتاب جایگاه و نقاط قوت و ضعف گفتمان علوم انسانی اسلامی در کتب مذکور پی برد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis and Critique of the Reflection of Islamic Humanities Discourse in High School Sociology Books

نویسندگان [English]

  • mohammad abedi ardakani 1
  • amir mouloudi 2

1 Yazd university, Faculty of Humanities and Social Sciences, Department of Law and Political Science.

2 Ph.D. Student in Political Sociology, Allameh Tabataba’i University.

چکیده [English]

In the Islamic Republic of Iran, the Islamic Humanities, as a "paradigm" is becoming a "discourse" with the support of religious forces loyal to the government. Ministry of Education is one of the institutions exposed to the promotion of the discourse. In recent years, with the changes in school textbooks, especially in the field of Humanities, a great effort has been made to institutionalize the Islamic Humanities and turn it into the dominant discourse in these books. Evidence suggests that among the works of high school students in the field of Humanities, Sociology books in this field have undergone the greatest impact of this discourse. In these books, the principles of ontology, epistemology, and methodology of the Islamic Humanities have been discussed by criticizing the ontology, epistemology, and methodology of Western Humanities. The purpose of this study is to analyze and review the reflection of this discourse in the book, Sociology of Humanities, by implementing the method of Critical Discourse Analysis of "Theon Van Dyke". Therefore, the present study is of a descriptive-analytical type with a discourse approach that will be done in the form of content analysis. The research finding is that by applying Van Dyke's theoretical framework on the subject under study, it is possible to reflect the standing and strengths and weaknesses of the Islamic Humanities discourse in the mentioned books. Thus, the components considered by Van Dyke such as extension, attribution and using implicit reference, revealing, application of negative phrases, and especially polarization, such as "the spiritualist approach vs. the materialist approach", western man vs. divine man", and "liberal democracy vs. democracy" are found passim in that book.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic humanities
  • Western Humanities
  • discourse
  • Theon Van Dyke
  • Sociology