نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)

2 عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

10.30471/soci.2022.7921.1712

چکیده

یکی از مهم‌ترین آموزه‌های اقتصادی-اجتماعی قرآن تأکید بر انفاق و پرداخت‌های مالی واجب و مستحب به محرومان جامعه است. مسئله‌ای که در جامعه اسلامی امروزی ما باوجود فقر و فاصله طبقاتی، در حد مطلوب قرار ندارد. بر اساس آیات قرآنی و شواهد مسلم تاریخی در وضعیت اولیه جامعه صدر اسلام انفاق چندان رواج نداشت اما تدابیر فرهنگ‌سازانه قرآن و پیامبر گرامی اسلام، این امر را با استفاده از عاملیت و ساختار/نهادها در عالی‌ترین شکل خود نهادینه کرد به‌طوری‌که فقیری وجود نداشت تا از بیت‌المال زکات دریافت کند؛ بنابراین الگوی فرهنگ‌سازی انفاق برگرفته از قرآن و سیره عملی پیامبر اسلام به‌عنوان تنها الگوی راه‌گشا و نجات‌بخش جوامع امروز مطرح است. لذا مسئله اصلی تحقیق ارائه الگوی فرهنگ‌سازی رفتار اقتصادی-اجتماعی انفاق در رویکرد قرآنی است. مقاله، با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تفسیر موضوعی، به بررسی مبانی بینشی و انگیزشی مؤثر بر رفتار اقتصادی-اجتماعی انفاق بر اساس نقش عامل انسانی، ساختار/نهادها پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که الگوی فرهنگ‌سازی رفتار اقتصادی-اجتماعی انفاق از فرایند تبیین عناصر فرهنگ‌سازی، عوامل فرهنگ‌ساز و راهبردهای فرهنگ‌سازی تشکیل‌شده است. تبیین راهبردهای فرهنگ‌سازی انفاق با استفاده از رویکرد عاملیت و ساختار/نهادها صورت گرفته است که؛ تقویت بینشی، انگیزشی عاملان انفاق، الگونمایی انفاق کنندگان، آموزش و آگاهی‌بخشی، تبلیغات فرهنگی و استفاده از ظرافت‌های هنری تبلیغ، قانون‌گذاری و وضع حقوق اقتصادی انفاق‌ از مهم‌ترین راهبردهای قرآنی در فرهنگ‌سازی انفاق با توجه به نقش عاملیت و ساختار/نهادها هستند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The model of culturalization of socio-economic behavior of charity in the Quranic approach

نویسندگان [English]

  • abdul khaleq karimi 1
  • sayed reza hoseini 2

1 Imam Khomeini Education and Research Institute (RA)

2 rihu

چکیده [English]

One of the most important teachings of the Qur'an is the emphasis on obligatory and recommended almsgiving and financial payments to the deprived of society. An issue that is not desirable in our Islamic society today, despite poverty and class distance. According to Quranic verses and indisputable historical evidences, charity was not very common in the early situation of the early Islamic society, but the cultural measures of the Qur'an and the Holy Prophet of Islam institutionalized this in the highest form by using agency and structure/institutions so that there were no poor To receive zakat from the treasury; Therefore, the model of culturalization of charity taken from the Qur'an and the practical life of the Prophet of Islam is the only model that paves the way and saves societies today. Therefore, the main issue of the research is to provide a cultural model of behavior of charity in the Quranic approach. Using a descriptive-analytical method and a thematic interpretation approach, the article examines the insight and motivational foundations affecting the behavior of charity based on the role of human factor, structure/institutions. The research findings show that the Explaining the culturalization strategies of charity has been done using the approach of agency and structure/institutions, which; Strengthening the vision, motivation of the donors, modeling the donors, educating and informing, cultural propaganda and the use of artistic subtleties of propaganda, legislation and setting the economic rights of charity are among the most important Qur'anic strategies in cultivating charity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Model
  • culture building
  • socio-economic behavior of charity
  • Holy Quran