پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 The Advantages of Mainstream Studies of Islamic humanities فواید جریان‎شناسی علوم انسانی اسلامی 5 26 2066 10.30471/soci.2022.8350.1761 FA سیدمحمدتقی موحد ابطحی استاد یار پژوهشکده فلسفه و تاریخ علم پژوشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی علی ابراهیم پور طلبه درس خارج حوزه علمیه قم؛ دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی Journal Article 2022 02 03 The efforts to achieve Islamic humanities have been a serious and growing concern of the Islamic Republic of Iran, in which various centers have been established, and many measures have been taken in this field in the past forty years. In this period, studies and measures have been carried out on introducing, defending, or criticizing the idea of Islamic humanities. Meanwhile, there was no place for a detailed mainstream study of Islamic humanities; a study that can provide us with accurate knowledge of the mainstream trends by using historical, psychological, sociological, and economic studies on Islamic humanities. In this article, the benefits of the mainstream studies of Islamic humanities are mentioned to provide a strong motivation to conduct such a study. Among the benefits of the mainstream studies of Islamic humanities, the following are worth mentioning: a better understanding of the proposed theories about Islamic humanities, an understanding of the inconsistency between truth and falsehood and the power of views about Islamic humanities, facilitating the process of teaching and learning theories in this field, distinguishing the complexity of scientific and political spaces, choosing the right position in the field of Islamic humanities, pathology, futures studies, policy-making and planning in the field of Islamic humanities; laying the groundwork for the expansion and deepening of the mainstream Islamic humanities. تلاش برای دستیابی به علوم انسانی اسلامی از دغدغه‎های نظام جمهوری اسلامی ایران است که در چهل سال گذشته برای تحقق آن، مراکز گوناگونی تأسیس و اقدامات بسیاری در این زمینه انجام شده است. از سوی دیگر در این مدت مطالعاتی دربارۀ معرفی، دفاع یا نقد ایده علوم انسانی اسلامی و اقدامات صورت‌گرفته در این زمینه انجام شده است. در این میان جای یک مطالعه جریان‎شناسانه دقیق دربارۀ علوم انسانی اسلامی خالی است؛ مطالعه‎ای که بر مبنای تعریف دقیقی از جریان‎شناسی و بهره‎گیری از مطالعات تاریخی، روان‎شناختی، جامعه‎شناختی، اقتصادی درباره علوم انسانی اسلامی بتواند شناختی دقیق از جریان علوم انسانی اسلامی فراهم نماید. در این مقاله به فواید جریان‎‎شناسی علوم انسانی اسلامی اشاره می‎گردد تا انگیزه‎ای قوی برای انجام چنین مطالعه‎ای فراهم آید.<br /> فهم بهتر نظریه‌های مطرح‌شده دربارۀ علوم انسانی اسلامی؛ درک تلازم نداشتن میان صدق و کذب و قدرتمندی دیدگاه‎ها درباره علوم انسانی اسلامی؛ تسهیل فرایند آموزش و یادگیری نظریه‎های موجود در این زمینه؛ فهم پیچیدگی فضاهای علمی و سیاسی؛ انتخاب موقعیت مناسب در عرصه علوم انسانی اسلامی؛ آسیب‎شناسی، آینده‌پژوهی، سیاست‎گذاری و برنامه‎ریزی در زمینه علوم انسانی اسلامی؛ زمینه‎سازی برای گسترش و تعمیق جریان علوم انسانی اسلامی از فواید جریان‎شناسی علوم انسانی اسلامی است. https://soci.rihu.ac.ir/article_2066_1180cb91bc3dfabc6390121a7d235a13.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 Non-dualism in the social philosophy of the Qur'an ناثنویت‌گرایی در فلسفة اجتماعی قرآن 27 49 2067 10.30471/soci.2023.6423.1508 FA سید حسین فخر زارع عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی 0000-0002-3976-0336 Journal Article 2020 04 24 Discovering and inferring the ontological issues and discussions, and philosophical theories about the social life of humans from the Qur'an verses- which are the foundations of the social theory and social system - formed the social philosophy of the Qur'an. It is far from dual attitudes according to the comprehensiveness of goals, subjects, and methods. The dualities of the individual and the society, science and philosophy, the preciousness and worthlessness of knowledge, and the discussion of methodology, are the topics that the conflicts and debates around them in the humanities have occupied an extensive literature. The integration of the fundamental insights of both sides to reach a satisfactory view comprehensively has not been able to reduce the scope of these struggles. Relying on pluralism is a principal method and comprehensive concept in solving these concerns to create a Qur'an-based social philosophy. It can systematically converge between dual elements so that in some interpretations and readings, tending towards one dimension leads to ignoring the other dimensions. This study attempted to solve this reductionist dualism by relying on the analytical-descriptive method while paying attention to and using the verses of the Quran and related interpretations کشف و استخراج مباحث و مسائل هستی‎شناسانه و نظریه‎پردازی‎های فلسفی دربارۀ زندگی اجتماعی انسان‎ها از آیات قرآن -که شالوده‎ساز نظریه و نظام اجتماعی است- فلسفۀ اجتماعی قرآن را شکل می‎دهد که حسب جامعیت اهداف، موضوع و روش، از نگرش‎های دوگانه به‌دور است. دوگانه‎های فرد و جامعه، علم و فلسفه، گرانباری و ناگرانباری دانش از ارزش و بحث از روش‎شناسی، مباحثی هستند که منازعات و مباحثات دربارۀ آن در علوم انسانی، ادبیات گسترده‎ای را به خود اختصاص داده است. ادغام بصیرت‎های اصولی هر دو سو نیز برای رسیدن به نگاهی رضایت‎بخش به شکل جامع نتوانسته‎ است از دامنۀ این منازعات بکاهد.<br /> اتکا بر تکثر روشی بنیادین و مفاهیمی جامع در رفع این دغدغه‎ها جهت ایجاد یک فلسفۀ اجتماعی قرآن‎بنیان می‎تواند به شکل نظام‎مند همگرایی میان عناصر دوگانه‎ای که در برخی برداشت‎ها و قرائت‎ها، میل به یک سوی آنها موجب غفلت از اطراف دیگر می‎شود، ایجاد نماید. این نوشتار در تلاش است تا با اتکا بر روش توصیفی تحلیلی، ضمن توجه و استفاده از آیات و تفاسیر به رفع این ثنویت‎گرایی تقلیل‎گرا بپردازد. https://soci.rihu.ac.ir/article_2067_dfb57066b86643d3d99e3394a79f8266.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 Introverted supra-paradigm, the factor of knowledge orientation in Islamic architecture ابر پارادایم درون‌گرا، عامل جهت مندی معرفت در معماری اسلامی 51 76 1958 10.30471/soci.2022.7933.1714 FA نسیم اشرافی استادیارگروه معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران Journal Article 2021 08 13 Today, the study of epistemology in paradigms, regardless of their relationship with man and existence in the field of architecture, has led to the non-emergence and realization of Islamic works in society. The originality of one of the three pillars of existence (God, the universe, and nature) is a factor in the orientation of the epistemology of paradigms. The present study, by introducing this orientation as a supra-paradigm, always tries to clarify its role in the formation of Islamic architecture, so that the supra-paradigm as an innate controller in the architect's soul can trace the truth between cognitive components in the work. Control to provide the path to the truth. The present study with the method of grand theory (data foundation) has always tried to find the type of cloud paradigm governing knowledge by examining the component of nature and intellect as distinguishing features of human beings in the field of consciousness and has always achieved the important point that cloud The paradigm that is the result of human anthropology and ontology can influence the architect's epistemology and adjust the direction of his action, based on which two types of introverted (monotheistic) and extroverted (non-monotheistic) super paradigms are introduced. امروزه بررسی معرفت‎شناسی پارادایم‎ها در حوزه معماری، فارغ از ارتباط آن با انسان و هستی، سبب تحقق نیافتن آثار اسلامی در جامعه شده است. اصالت‌دهی به یکی از سه رکن هستی (خدا، عالم و طبیعت) عامل جهت‌مندی در معرفت‎شناسی پارادایم‎هاست. پژوهش حاضر با معرفی این جهت‌‌مندی، به‎عنوان «ابرپارادایم»، همواره در تلاش است تا نقش آن را در شکل‎گیری معماری اسلامی شفاف نماید؛ به‎طوری‎که ابرپارادایم به‎عنوان کنترل‎گری فطری در نفس معمار می‎تواند سیر حقیقت را میان مؤلفه‎های شناختی در اثر کنترل نماید تا مسیر رسیدن به حقیقت را فراهم سازد؛ همچنین، این پژوهش با روش گراندتئوری (داده‌بنیاد) همواره  در تلاش است تا با بررسی مؤلفه فطرت و عقل به‎عنوان وجه ممیزه انسان در حوزه آگاهی، نوع ابرپارادایم حاکم بر معرفت را بیابد و با کدگذاری محوری همواره به این مهم دست یافته است: جهتی که درنتیجۀ انسان‌شناسی و هستی‌شناسی به‌دست می‌آید، تحت عنوان ابرپارادایم می‌تواند بر معرفت معمار تأثیرگذار باشد و جهت فعل آن را تنظیم نماید؛ بر این اساس، دو نوع ابرپارادایم درون‎گرا (توحیدی) و برون‎گرا (غیرتوحیدی) معرفی می‎شوند. https://soci.rihu.ac.ir/article_1958_f1b2c3c52dd715b0bec8e4de1bee245c.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 Investigating the Dimensions of Structures, Patterns and historical Experiences from the Perspective of Nahj al-Balaghah: A Thematic Analysis Approach تحلیل و بررسی ابعاد تجربه‎های تاریخی از منظر نهج‎البلاغه با استفاده از روش تحلیل مضمون 77 97 2008 10.30471/soci.2022.8440.1770 FA حفیظ‌الله فولادی استادیار جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0000-0001-5158-4462 مهدی نصیری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0000-0003-1145-414X احمد عباسی‌فرد گروه دانشگاه اسلامی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه Journal Article 2022 03 02   <br /><br /><br /><br /><br /><br />  <br /><br />  <br />  <br />  <br />  <br /><br />  <br />  <br /><br /><br /><br /><br /><br />The historical sociology studies highlighted specific dimensions of the structures and patterns of social change. On their basis, groups or organizations have chosen or embarked on different paths in the history. Imam Ali (AS) introduced what happened in the past as a source of knowledge and emphasized its determining role and using it in the right path in life. This research tried to answer the question of how Imam Ali (AS) contemplated this issue and what is his social interpretation of the use of historical experiences. For this purpose, referring to direct and indirect statements related to the historical experience in Nahj al-Balaghah, initially, the extracted propositions resulted in a total of 159 initial codes constructing a network of themes. Research findings, obtained from the analysis of primary codes, indicated four main themes: a) consequences of neglecting reason, experiences, and advice; b) general historical patterns and role patterns; c) historical lessons; and d) recommendations using historical experiences that cover other major categories. <br />  <br />  مطالعات جامعه‌­شناسی تاریخی ابعادی از ساختارها و الگوهای تغییر و تحول اجتماعی را نمایان می­‌سازد. هدف از پژوهش حاضر بررسی ابعاد تجربه‌­های تاریخی از منظر امام علی(ع) در نهج‌­البلاغه است و تلاش می­‌کند به این سوال پاسخ دهد که علی(ع) چگونه به ابعاد تجربه­‌ی تاریخ نگریسته و چه بازاندیشی از آن دارد؟ و برای بهره‌گیری از آن، چه توصیه‌ای می­‌نماید؟ این پژوهش با استفاده از روش تحلیل مضمون به گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‌­ها می‌­پردازد. نخست گزاره‌‌های مرتبط در نهج‌البلاغه استخراج شده و در 95 مفهوم کدگذاری شد. در مرحله بعد به 13 کد انتزاعی­‌تر تبدیل گردید و در نهایت 4 مضمون اصلی به این ترتیب ساخته شد: الف) عواقب و پیامدهای بی‌­توجهی به تاریخ؛ ب) الگوهای نقش تاریخی؛ ج) عبرت­‌های تاریخی؛ د) تجربه­‌های عام تاریخی. یافته‌های به‌دست‌آمده، شبکه­‌ای از مضامین مشترک و الگویی از جنبه­های ابعاد تجربه­‌های تاریخی از منظر امام علی(ع) را تشکیل می­‌دهد. نتایج یافته­‌ها نشان می‌­دهد که در کلام امام علی(ع) مفاهیم صریحی در زمینه تاریخ بیان شده که حاصل آن توجه به ابعاد و الگوهای تغییر و فرآیندهای تحولات تاریخی است. https://soci.rihu.ac.ir/article_2008_9520069a50f19e265628cc94e2892c63.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 Analysis of the antecedents and consequences of efficient Islamic propaganda (fuzzy Delphi approach) واکاوی پیشایندها و پیامدهای تبلیغ اسلامی کارآمد (روی‎آورد دلفی فازی) 99 126 1931 10.30471/soci.2021.7635.1667 FA سید عبدالرسول حسینی گروه مدیریت دولتی و گردشگری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. گلبهار پورانجنار دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. عبدالله ساعدی دکتری مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. فرحناز آهنگ دانشجوی دکتری مهدی آهنگ دانش آموخته دانشگام امام علی (ع). Journal Article 2021 05 10 Introduction: The religion of Islam considers the most important mission of the divine prophets to convey the message of the religion. Paying attention to the religious characteristics of propaganda indicates that the flow of propaganda is not merely announcing and conveying a message; Rather, its success is the result of a scholarly view of the complex dimensions of propaganda and the elements involved. On the other hand, today, advertising, with a significant presence in the field of information; It also forms the main part of the educational activities of the communities. Therefore, the present study has focused on the analysis of the antecedents and consequences of efficient Islamic propaganda. Method: The research uses an inductive deductive approach which is descriptive-survey in terms of nature and method and practical in terms of purpose. Since the present study is a mixed research, therefore, the research methodology should be presented qualitatively and quantitatively. The statistical population consists of experts consisting of activists in the field of Islamic propaganda, 20 of whom were selected as a sample using the snowball method. Also, the data collection tool was a questionnaire that the validity and reliability of the questionnaire were confirmed using content validity and retest, respectively. Finding: What is considered as the output of the research is to achieve 9 preconditions and 9 consequences of Islamic propaganda. دین اسلام، مهم‎ترین رسالت انبیای الهی را ابلاغ و رساندن پیام دین می‎داند. تبلیغ اسلامی، ابزاری است که پیامبر اسلامn، ائمۀ اطهارb و دانشمندان اسلامی به قصد گسترش علمی، عاطفی و رفتاری اسلام از آن استفاده کرده‎‎اند. بنابراین، توجه به شاخص‎های دینی تبلیغ، بیانگر این نکته خواهد بود که جریان تبلیغ، صرف اعلام و انتقال پیام نیست؛ بلکه، موفقیت آن حاصل نگاه عالمانه نسبت به ابعاد پیچیدۀ‎ تبلیغ و عناصر دخیل در آن است. ابعادی که بیانگر پیشایندها یا عوامل تسهیل‎کنندۀ تبلیغ اسلامی بوده و منجر به ایجاد پیامدهای جدیدی در حوزۀ تبلیغات اسلامی خواهند شد. ازاین‌رو، این پژوهش در پی بررسی و واکاوی پیشایندها و پیامدهای تبلیغ اسلامی کارآمد بوده است. در پژوهش حاضر، جهت جمع‎آوری اطلاعات در بخش کیفی از مصاحبه‎های نیمه ساختاریافته با 20 نفر از خبرگان متشکل از فعالان حوزۀ تبلیغ اسلامی استفاده شد که به روش نمونه‎گیری گلوله برفی انتخاب شدند. نتایح و داده‎های حاصل از بخش کیفی با استفاده از نرم‎افزار اطلس‎تی و روش کدگذاری تحلیل شدند. در بخش کمّی پژوهش نیز، از پرسش‌نامه‎ای براساس پیشایندها و پیامدهای به‌دست‎ آمده از بخش کیفی بهره گرفته شد که روایی و پایایی آن به ترتیب با استفاده از روایی محتوا و آزمون مجدد تأیید گردید. از روش دلفی فازی نیز، جهت تجزیه و تحلیل داده‎های به‌دست‎ آمده از پرسش‎نامه استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر، بیانگر 9 پیشایند و 9 پیامد تبیلغ اسلامی کارآمد هستند https://soci.rihu.ac.ir/article_1931_26f7af5521e62bde206ec3d9ff814c7c.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 Understanding the semantic system of the participants in the Arbaeen walk on the borders of Chazabeh and Shalamcheh in Khuzestan province واکاوی معانی ذهنی مشارکت‌کنندگان در پیاده‌روی اربعین در مرزهای چذابه و شلمچه استان خوزستان (براساس روش نظریه داده‌بنیاد) 127 153 1991 10.30471/soci.2022.7495.1654 FA کریم رضادوست دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران سجاد بهمنی استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران https://orcid.org/00 Journal Article 2021 03 07 This qualitative study was conducted with the aim of understanding the semantic system of the participants in the Arbaeen walk in Khuzestan province. The method used in this research is the GTM as one of the main methods of qualitative research. The data of this study were collected through in-depth interviews and purposive-theoretical sampling method with thirty stakeholders related to this event and to analyze the data from five methods of open coding and concept recognition, concept development in terms of dimensions and features. Data analysis was used for context, process input, and category integration. After coding, fifteen main categories of data emerged, each of which was completely analyzed with reference to the text of the interviews. The emerging paradigm consists of three dimensions of conditions, actions-interactions and consequences, which after coding, in the form of fifteen major categories of coding and in the stage of selective coding to extract the core category of "Arbaeen walk in suspension" Stratification and instrumental rationality ”led to the central category of this research. این مطالعۀ کیفی، با هدف فهم نظام معنایی مشارکت‌کنندگان پیاده‌روی اربعین در استان خوزستان انجام شده است. روش مورد استفاده در این پژوهش، «نظریۀ داده‌بنیاد» به‌عنوان یکی از روش‎های اصلی پژوهش کیفی است. داده‎های این پژوهش از طریق مصاحبه عمیق و شیوه نمونه‎گیری هدفمند−نظری با سی نفر از ذینفعان مرتبط با این رویداد گردآوری و جهت تحلیل داده‎ها از پنج شیوۀ کدگذاری باز و تشخیص مفاهیم، توسعه مفاهیم در راستای ابعاد و ویژگی‌ها، تحلیل داده‌ها برای زمینه، وارد نمودن فرایند به تحلیل و یکپارچه‌سازی مقولات استفاده گردید. پس از کدگذاری، پانزده مقوله اصلی از داده‌ها پدیدار شد که هریک از مقوله‌ها به‌صورت کامل با استناد به متن مصاحبه‌ها مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. پارادایم ظهوریافته شامل سه بُعد شرایط، کنش−تعامل‎ها و پیامدهاست که پس از کدگذاری، در قالب پانزده مقولۀ عـمده کدگذاری و در مرحلۀ کدگذاری گزینشی به استخراج مقولۀ هسته‎‎ «پیاده‌روی اربعین در بستر تعلیق قشربندی و عقلانیت ابزاری» منجر شد که مقولۀ مرکزی این پژوهش به‌شمار می‎آید. https://soci.rihu.ac.ir/article_1991_3f9c15b47d4e1caad035c99a8f249b85.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 The transformation of the way of looking at dogs: from pity in the past to kindness in today's Iranian society دگردیسی نوع نگاه به سگ: از ترحم در گذشته تا تفضل در جامعه امروزی ایران 155 173 2025 10.30471/soci.2022.8836.1820 FA فضل الله خدادادی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران. Journal Article 2022 08 20 The aim of the current research was to explain the position of the dog in the past and modern society by referring to Persian literary texts, and the author tried to explain the reasons for this transformation while analyzing this position in the past and present society. After the arrival of Islam in Iran, a new culture, literature and ideology was formed, the teachings of Islam were also demonstrated in Persian literature, and as a result, the Iranian-Islamic society established some rules and conditions for keeping a najis (In Islamic law means ritually unclean) animal such as a dog, and only keeping a trained dog for hunting and guarding is permissible, provided that it is kept in an environment far from the place of residence; so that the helpless dog was given food or water only with a view to pity and with an eye to spiritual reward based on the observance of animal rights. Or from the sociological point of view, they were obliged to provide food for the dogs in return for the service they received from them. But in today's society, this behavior with the intention of pitying the dog has turned into a kind of boasting and people, by reducing their status, under the influence of various factors such as fashionism, adherence to western culture, lack of identity, spiritual weakness, etc., have not only taken the dog to their home, but have also petted it. Therefore, a problem called "dog walking" has emerged. The present research, based on the descriptive-analytical method, was to investigate the way of looking at dogs from a sociological point of view, according to Persian literary texts in the past and modern society. داعیۀ پژوهش حاضر تبیین جایگاه سگ در جامعۀ کهن و امروزی با تمسک به متون ادب فارسی است و نگارنده می‎کوشد ضمن واکاوی این جایگاه در جامعۀ گذشته و امروزی، دلایل این دگرگونی را تشریح نماید. پس از ورود اسلام به ایران، فرهنگ، ادبیات و ایدئولوژی نوینی شکل گرفت، آموزه‎های اسلام در ادبیات فارسی نیز متجلی شد و درنتیجه جامعۀ ایرانی−اسلامی قائل به نوعی قواعد و شرایط در نگهداری حیوانی نجس مانند سگ شد و تنها نگهداری از سگ مُعَلَم جهت شکار و نگهبانی را با شرایطی به‌دور از محل زندگی جایز دانست؛ به‌طوری‌که تنها با دیدگاه ترحم‎انگیز و به قصد ثواب براساس رعایت حقوق حیوانات به سگ درمانده غذا یا آبی داده می‎شد و یا از دیدگاه جامعه‎شناسی موظف بودند در برابر خدمتی که از حیوان می‎گرفتند، غذای آن را تأمین کنند، اما در جامعه امروزی این رفتار ترحمی نسبت به سگ به نوعی رفتار تفضّلی تبدیل شده است و آدمی با کاستن از جایگاه خود، تحت تأثیر عوامل گوناگونی مانند مدگرایی، تبعیت از فرهنگ غربی، بی‎هویتی، ضعف معنویات و... نه‎تنها سگ را به خانۀ خویش برده، بلکه به نوازشش نیز اقدام کرده و معضلی به نام «سگ‎گردانی» پدیدار شده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی−تحلیلی در پی بررسی جامعه‎شناسانۀ نوع نگاه به سگ براساس متون ادب فارسی در جامعه گذشته و جدید است. https://soci.rihu.ac.ir/article_2025_7feebc597b9d918d1a28357fc81c9481.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 The model of culturalization of socio-economic behavior of charity in the Quranic approach الگوی ‌فرهنگ‌سازی رفتار اقتصادی−اجتماعی انفاق در رویکرد قرآنی 175 196 1965 10.30471/soci.2022.7921.1712 FA عبدالخالق کریمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) سید رضا حسینی عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه Journal Article 2021 08 10 One of the most important teachings of the Qur'an is the emphasis on obligatory and recommended almsgiving and financial payments to the deprived of society. An issue that is not desirable in our Islamic society today, despite poverty and class distance. According to Quranic verses and indisputable historical evidence, the charity was not very common in the early situation of the early Islamic society, but the cultural measures of the Qur'an and the Holy Prophet of Islam institutionalized this in the highest form by using agency and structure/institutions so that there were no poor To receive zakat from the treasury; Therefore, the model of culturalization of charity taken from the Qur'an and the practical life of the Prophet of Islam is the only model that paves the way and saves societies today. Therefore, the main issue of the research is to provide a cultural model of the behavior of charity in the Quranic approach. Using a descriptive-analytical method and a thematic interpretation approach, the article examines the insight and motivational foundations affecting the behavior of charity based on the role of the human factor, structure/institutions. The research findings show that explaining the culturalization strategies of charity has been done using the approach of agency and structure/institutions, which; Strengthening the vision, and motivation of the donors, modeling the donors, educating and informing, cultural propaganda, and the use of artistic subtleties of propaganda, legislation and setting the economic rights of charity are among the most important Qur'anic strategies in cultivating charity یکی از مهم‌ترین آموزه‌های اقتصادی−اجتماعی قرآن، تأکید بر انفاق و پرداخت‌های مالی واجب و مستحب به محرومان جامعه است؛ مسئله‌ای که در جامعه اسلامی امروزی با وجود فقر و فاصله طبقاتی، در حد مطلوب قرار ندارد. براساس آیات قرآنی و شواهد مسلم تاریخی در وضعیت اولیه جامعه صدر اسلام، انفاق چندان رواج نداشت، اما تدابیر فرهنگ‌سازانه قرآن و پیامبر گرامی اسلامn، این امر را با استفاده از عاملیت و ساختار/نهادها در عالی‌ترین شکل خود نهادینه کرد، به‌طوری‌که فقیری وجود نداشت تا از بیت‌المال زکات دریافت کند؛ بنابراین، الگوی فرهنگ‌سازی انفاق برگرفته از قرآن و سیره عملی پیامبر اسلامn به‌عنوان تنها الگوی راهگشا و نجات‌بخش جوامع امروز مطرح است؛ بنابراین، مسئله اصلی پژوهش، ارائۀ الگوی فرهنگ‌سازی رفتار اقتصادی−اجتماعی انفاق در رویکرد قرآنی است. مقالۀ حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی−تحلیلی و با رویکرد تفسیر موضوعی، به بررسی مبانی بینشی و انگیزشی مؤثر بر رفتار اقتصادی−اجتماعی انفاق براساس نقش عامل انسانی، ساختار/نهادها پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که الگوی فرهنگ‌سازی رفتار اقتصادی−اجتماعی انفاق از فرایند تبیین عناصر فرهنگ‌سازی، عوامل فرهنگ‌ساز و راهبردهای فرهنگ‌سازی تشکیل‌ شده است. تبیین راهبردهای فرهنگ‌سازی انفاق با استفاده از رویکرد عاملیت و ساختار/نهادها صورت گرفته است که تقویت بینشی، انگیزشی عاملان انفاق، الگونمایی انفاق‌کنندگان، آموزش و آگاهی‌بخشی، تبلیغات فرهنگی و استفاده از ظرافت‌های هنری تبلیغ، قانونگذاری و وضع حقوق اقتصادی انفاق‌ از مهم‌ترین راهبردهای قرآنی در فرهنگ‌سازی انفاق با توجه به نقش عاملیت و ساختار/نهادها هستند. https://soci.rihu.ac.ir/article_1965_93e4627d992db8bd97fca0bac8daf963.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 Political Action of Safavid Sufis and Max Weber's religious typology اقدامات سیاسی صوفیان صفوی و نوع‌شناسی دینی ماکس وبر 199 228 1970 10.30471/soci.2022.8089.1729 FA ابوالفضل فتح آبادی دکتری جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی 0000-0003-3262-657X Journal Article 2021 10 08 In his study of world religions, Max Weber formulates his religious typology and presents two main ideal types in this respect. The first ideal type is inner−worldly asceticism, mainly Protestant Puritans, who are active in political actions, and the second ideal type is world−flying mysticism, mainly followers of East−Asian religions and Islamic Sufis, who are passive in political actions on the way to salvation. However, referring to the historical facts of the political life and actions of the Safavid Sufi masters in the process of development of the Safavid government through archival research methods and reviewing related historical texts reveals cases contrary to Weber's views, and our problem emerges from this Inconsistency between scientific knowledge and historical reality. The article shows that the Safavid Sufi masters, from the time of Junaid to the development of the Safavid government, Although like the leaders before themselves in addition to paying attention to transcendental matters, also have taken a role in worldly affairs and particularly, political action. Therefore, they are not world−flying and passive, but their Sufism and Sufi beliefs, along with other possible effective factors, have taken an important role in the development of the Safavid government. ماکس وبر در مطالعه ادیان جهانی، نوع‌شناسی دینی خود را تدوین و در قالب آن، دو نوع مثال اصلی را ارائه می‌کند. نخست، ریاضت‌کشی فعالانه یا زهد درون‌دنیایی است که مصداق اصلی‌اش پیروان مذهب پروتستان‌اند و دوم، عرفان مراقبه‌ای یا عرفان دنیاگریز است که مصداق اصلی‌ آن، پیروان ادیان شرق آسیا و صوفیه مسلمان هستند. وبر جهت‌گیری‌ها و اقدامات سیاسی مصادیق این دو نوع مثالی را در مسیر کسب رستگاری به ترتیب، فعالانه و منفعلانه معرفی می‌کند. تلقی وبر از دنیاگریز بودن و انفعال صوفیه در امور سیاسی در حالی است که با بررسی منابع تاریخی مرتبط با واقعیات تاریخی زندگانی و اقدامات سیاسی بزرگان خاندان صفوی در مسیر تشکیل حکومت مزبور، مواردی مغایر با آرای وبر آشکار می‌شود و مسئله نوشتار حاضر نیز از همین ناهمخوانی و ناسازگاری میان معرفت علمی و واقعیت تجربی سرچشمه می‌گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که مرشدان طریقت صفوی از زمان شیخ جنید تا زمان تکوین حکومت صفوی، در عین حال که مانند اقطاب پیش از خود دارای مقامات فرادنیوی بوده و به امور معنوی توجه داشته‌اند، در امور دنیوی و مشخصاً سیاسی نیز دارای نقش‌آفرینی فعالانه‌ای بوده و اقدامات فراوانی را انجام داده‌اند. درنتیجه، تصوف صوفیان صفوی، نه‌تنها موجب دنیاگریزی و انفعال سیاسی آنها نبوده است، بلکه در کنار دیگر عوامل محتمل مؤثر نقش مهمی در تشکیل حکومت مرکزی قدرتمند دیرپای صفوی به دست آنها داشته است https://soci.rihu.ac.ir/article_1970_bc391f103dfe523784fc2271b3b75ec7.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 Freedom of Speech in Islam: a different reading from enjoining good and forbidding evil آزادی بیان در جامعه اسلامی براساس تفسیری متفاوت از امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر 229 248 1953 10.30471/soci.2022.6859.1572 FA محمد سمیعی گروه مطالعات ایران، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران Journal Article 2020 09 02 Although nowadays the necessity of freedom of speech for safeguarding the health of a political system is not normally denied, still, there is no overwhelming consensus over the necessity of safeguarding the freedom of speech in the Islamic Republic of Iran. Perhaps the most important reason behind this shortcoming is that those thinkers who have been promoting freedom of speech used imported arguments. Whereas it is quite possible to base our argument for freedom of speech on the Islamic obligation of enjoining good and forbidding evil. This obligation which is known as a public responsibility in the Constitution has a very important political dimension that entails safeguarding freedom of speech for citizens. Basing freedom of speech on this obligation would guarantee an expansion of freedom of speech and reduction of its limits and would remove the obstacles in the way of political criticism, and would allow the elites outside the government to promote their thoughts and opinions which will be useful for society. In addition, it can be shown that this obligation outlaws any censorship of political writings. However, basing freedom of speech on the arguments that originated and formed in the Western civilization such as individualism has not been successful. با اینکه امروزه کمتر کسی است که ضرورت به کار گرفتن اصل «آزادی بیان» را جهت حفظ سلامت نظام سیاسی انکار کند، اما در عمل، هنوز در جمهوری اسلامی، اجماع فراگیری نسبت به لزوم صیانت از آزادی بیان شکل نگرفته است. شاید مهم‎ترین علت این کاستی، این باشد که در تاریخ معاصر ایران، اندیشمندانی که ترویج‌کنندۀ آزادی بیان بوده‎اند از استدلالات وارداتی استفاده کرده‎اند. حال آنکه می‌توان آزادی بیان را در پارادایم جامعه اسلامی براساس تأکید قرآن کریم و احادیث اهل‌بیتb بر فریضۀ امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر بنا نهاد. این فریضه که در قانون اساسی وظیفۀ همگانی دانسته شده، یک جنبۀ مهم سیاسی دارد که مستلزم تضمین آزادی بیان برای شهروندان است. پایه‌گذاری آزادی بیان بر این فریضه، گسترش آزادی بیان و کاهش محدودیت‌های آن را به دنبال خواهد داشت و باعث می‌شود که موانع موجود در برابر انتقادات سیاسی برطرف و صدای نخبگان خارج از حکومت شنیده و از اندیشه‌ها و نظرات آنان بهره‌برداری شود. در برابر آن، دفاع از آزادی بیان با استفاده از استدلالات وارداتی که در تمدن غرب شکل گرفته، از جمله فردگرایی و نسبی‌گرایی لیبرال، در عمل کارایی نداشته و مرزهای آزادی بیان را به‌ویژه پس از انقلاب اسلامی عقب رانده است. این مقاله با استناد به تحلیل‌های قرآنی و حدیثی تلاش می‌کند تا جایگاه مستحکم‌تر و گسترده‌ای برای آزادی بیان در نظام سیاسی اسلام ایجاد کند. https://soci.rihu.ac.ir/article_1953_0b2c6fa1e494e7aa5a45e7a62378af52.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 Meta-analysis of studies of religiosity and environmental responsibility in the Islamic Republic of Iran فراتحلیل مطالعات دینداری و مسئولیت‎پذیری زیست‌محیطی در جمهوری اسلامی ایران 249 277 1984 10.30471/soci.2022.8191.1741 FA معصومه باقری دانشیار جامعه شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز، ایران 0000000320425055 حسن شجاعی کارشناس ‌ارشد جامعه شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0001-6938-2818 مرضیه شهریاری استادیار ، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2021 11 17 This study examines the study of religiosity with environmental responsibility in the Islamic Republic of Iran using a meta-analysis approach. To investigate the relationship between religiosity and environmental responsibility, theories of Weber, Benson, and White, as well as the mentioned verses and hadiths, have been used. The statistical population of the study included master's, and doctoral dissertations and articles related to religiosity and Environmental responsibility. A total of 17 studies were included in the meta-analysis process using purposive non-random sampling. The effect size coefficient was evaluated using CMA2 software. The results show that the effect size of religiosity studies with Environmental responsibility is equal to 0.301, which is interpreted as moderate according to Cohen's criterion. The results of the study also show that since the time of the Islamic Revolution of Iran, the relationship between religiosity and Environmental responsibility is increasing and this shows that religiosity is one of the most important variables related to Environmental responsibility in It is the Islamic Republic of Iran and shows the importance of religiosity in the occurrence of environmental protection behaviors among members of society. Also, the results of this study have shown religiosity among the researchers that have been done in the cities of the country in comparison with the research that has been done in the centers of the provinces or the city of Tehran. Has shown a greater relationship with Environmental responsibility, which shows that the variable of the geographical location of the research as a modifier variable is effective in this regard. <br />  این پژوهش به بررسی مطالعات دینداری با مسئولیت‏پذیری زیست‏محیطی در جمهوری اسلامی ایران با استفاده از رویکرد فراتحلیل می‏پردازد. جامعه آماری پژوهش، شامل پایان‏ ‏نامه‎های کارشناسی ارشد، دکترا و مقالات مرتبط با دینداری و مسئولیت‏پذیری زیست‌محیطی بود که تعداد 17 مطالعه با استفاده از روش نمونه‏گیری غیرتصادفی هدفمند به‌عنوان نمونه وارد فرایند فراتحلیل شدند. ضریب اندازه اثر با به کارگیری نرم افزار CMA2 ارزیابی قرار شد. نتایج نشان داده‏است اندازه اثر مطالعات دینداری با مسئولیت‏پذیری زیست‏محیطی معادل 301/0 به‌دست آمده است که براساس معیار کوهن در حد متوسط تفسیر می‏شود. نتایج پژوهش همچنین نشان داده است که هر چقدر از زمان انقلاب اسلامی ایران می‎‏گذرد میزان رابطه دینداری با مسئولیت‏پذیری زیست‌محیطی در حال افزایش است و این نشان می‏‏دهد که دینداری از مهم‏ترین متغیرهای مرتبط با مسئولیت‏پذیری زیست‏محیطی در جمهوری اسلامی ایران می‏‏باشد، و نشان از اهمیت دینداری در بروز رفتارهای محافظت از محیط زیست در میان افراد جامعه می‏باشد. همچنین نتایج پژوهش نشان داده‏است که دینداری در میان پژوهش‎هایی که مکان انجام آنها شهرستان‎های کشور بوده‏است در قیاس با پژوهش‎هایی که مکان انجام آنها مراکز استان‏ها یا شهر تهران بوده‏است رابطه بیشتری را با مسئولیت‏پذیری زیست‏محیطی نشان داده‏است که نشان می‏دهد که متغیر مکان جغرافیایی انجام پژوهش به‌عنوان متغیر تعدیل‏گر در این رابطه مؤثر می‏باشد. https://soci.rihu.ac.ir/article_1984_f5627e8e259b71bcb2c8806eaff554b7.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 14 28 2022 09 23 The Role of Social Networks in Answering the Religious Questions of secondary School Students نقش شبکه‌های اجتماعی در پاسخگویی به سؤالات دینی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه 279 297 1982 10.30471/soci.2022.8053.1725 FA علی جعفری استادیار پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، تهران، ایران. 0000-0001-9296-5077 Journal Article 2021 09 22 The purpose of this study was to investigate the role of social networks in answering religious questions of secondary school students. The research method was applied in terms of achieving the goal and the survey in terms of collecting information. The statistical population of this study was all high school students in District 1 in Ardabil. A total of 368 samples were calculated using Cochran's calculation method and through the stratified sampling method, samples were selected from schools in District One, selected from the study population. The measurement tool included a questionnaire on the role of social networks in answering students' religious questions. Data were analyzed by SPSS software. Findings showed that in the overall score, social networks can answer students' religious questions. Among the four dimensions of religiosity, social networks were able to answer doctrinal, emotional, and consequential questions. But they were not able to answer the religious questions of the students. According to the results, it can be concluded that social networks can be one of the most important tools for the development of religiosity and for answering students' doubts and questions. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی در پاسخگویی به سؤالات دینی دانش‌آموزان دوره متوسطه انجام شد. روش تحقیق از نظر دستیابی به هدف از نوع کاربردی و از نظر شیوه گردآوری اطلاعات، از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش، دربرگیرندۀ تمامی دانش‌آموزان متوسطه دوره دوم ناحیه یک در شهرستان اردبیل بود. برای محاسبه حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده و معادل 368 نفر برآورد گردید که این تعداد با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار اندازه‌گیری دارای پرسشنامه نقش شبکه‌های اجتماعی در پاسخ به سؤالات دینی دانش‌آموزان بود. داده‌ها از طریق نرم‌افزار SPSS تحلیل شد. یافته‌های پژوهش نشان داد شبکه‌های اجتماعی توانایی پاسخگویی به سؤالات دینی دانش‌آموزان را دارد. از میان ابعاد چهارگانه دینداری، شبکه‌های اجتماعی توانایی پاسخ به سؤالات اعتقادی، عاطفی و پیامدی را داشتند، اما توانایی پاسخ به سؤالات مناسکی دین را برای دانش‌آموزان نداشتند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده می‌توان نتیجه گرفت شبکه‌های اجتماعی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه دینداری و پاسخ به شبهات و سؤالات دانش‌آموزان است. https://soci.rihu.ac.ir/article_1982_bb9e30faba96b4f9089b9b5fdc93d9e1.pdf