پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 The Role of the Waqf Institution in the Development Process: New Institutionalism Approach نقش نهاد وقف در فرایند توسعه: رویکردی نو نهادگرا 5 26 1694 10.30471/soci.2020.5753.1410 FA ابوالفضل اکبری دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0003-3510-8110 حسین بهروان استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد محسن نوغانی دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد احمدرضا اصغرپور استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2019 08 17 Although the Waqf institution has played an important role in the development process, the decline of its involvement in the development of Islamic societies is an issue that has been less socially analyzed. However, the new institutionalism approach in economic sociology, by providing a benefit-based definition of institutions and defining the mechanism of causal relationships between different levels of formal and informal constraints, considers actors in their actions as having limited rationality in the context shaped by networks, norms, cultural beliefs, and formal institutional arrangements. Because new institutionalism in economic sociology has provided a comprehensive theoretical framework for understanding economic behavior and the analysis of institutions, The purpose of the present study is to introduce new institutionalism in economic sociology as an analytical approach with a descriptive-analytical method and Based on this approach, analyze the factors affecting the role of waqf as a social economic institution in the Development Process of Islamic Iran. The results indicate that the waqf institutional environment, management of endowments trustees and Trustee organizations of waqf, intentions, motives and social norms among dedicator, are the most important factors that have affected the waqf institution's developmental role in iran. هرچند نهاد وقف نقش مهمی در فرایند توسعه داشته است؛ اما کاهش مشارکت این نهاد در توسعۀ جوامع اسلامی مسئله‌ای است که کمتر تحلیل جامعه‌شناختی شده است. این در حالی است که رویکرد نو نهادگرایی در جامعه‌شناسی اقتصادی، با ارائۀ تعریفی مبتنی بر منافع از نهادها و تعیین مکانیسم روابط علّی بین سطوح مختلف محدودیت‌های رسمی و غیر رسمی، کنشگران را در انجام کنش‌های خود، دارای عقلانیت محدود به زمینه‌ای می‌داند که توسط شبکه‌ها، هنجارها، عقاید فرهنگی و ترتیبات نهادی رسمی شکل گرفته است. از آنجایی که نو نهادگرایی در جامعه‌شناسی اقتصادی، چارچوب نظری جامعی در فهم رفتار اقتصادی و تحلیل نهادی فراهم آورده است؛ هدف پژوهش حاضر آن است تا با روش توصیفی−تحلیلی، نو نهادگرایی در جامعه‌شناسی اقتصادی را به‌عنوان رهیافتی تحلیلی معرفی نماید و براساس رویکرد یاد شده، به تحلیل عوامل مؤثر بر نقش وقف به‌مثابه نهادی اقتصادی−اجتماعی در فرایند توسعۀ ایران اسلامی بپردازد. نتیجه بیانگر آن است که محیط نهادی وقف، مدیریت متولیان موقوفات و سازمان‌های متولی وقف و نیات، انگیزه‌ها و هنجارهای اجتماعی وقف در بین واقفان، مهم‌ترین عواملی هستند که نقش توسعه‌ای نهاد وقف در ایران را تحت تأثیر قرار داده‌اند. https://soci.rihu.ac.ir/article_1694_45a774a42ca0384444f0f32d92a347bf.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 Neighborhood Relations Components in urban life with an Islamic approach مؤلّفه‎های ارتباطات همسایگی در زندگی شهری با رویکرد اسلامی 27 54 1719 10.30471/soci.2020.6286.1481 FA علی ملکوتی نیا دانشگاه قرآن و حدیث Journal Article 2020 03 04 Relations between humans is the basis of the social system and the basis of society's progress. Nowadays, it has suffered a number of damages due to issues such as widespread changes in urban life, forced living in apartment complexes, imitation of Western patterns in urban management and the spread of social micro-cultures. Preventing and removing such injuries requires designing and promoting a pattern of socially desirable Relations, especially in the neighborhood. The present study, using conventional qualitative content analysis method, has attempted to extract and explain neighborhood Relations components from Islamic sources. The verses and hadiths related to the subject were analyzed in three stages (encoding, classification and thematic abstraction), the result of which was the conception of 420 concepts. Subsequently, the concepts were further reduced to sixteen subgroups and then subdivided into five categories including: "harassment", "resilience", "social responsibility", "compassion" and "beneficence". Finally, after evaluating the components and indicators obtained in this study, two practical models in "continuum" and "multidimensional" formats were proposed for neighborhood Relations in urban life. ارتباط بین انسان‎ها اساس نظام اجتماعی و پایۀ پیشرفت جامعه است. این امر امروزه به دلیل مسائلی همچون؛ تغییرات گسترده در زیست شهری، زندگی تحمیلی در مجتمع‎های آپارتمانی، تقلید از الگوهای غربی در مدیریت شهری، و گسترش خُرده فرهنگ‎های اجتماعی، با آسیب‎های متعددی مواجه شده است. پیشگیری و رفع این‎گونه آسیب‎ها نیازمند به طراحی و ترویج الگوی ارتباطات مطلوب اجتماعی، به‎ویژه در ساحت همسایگی با دیگران است. پژوهش حاضر در این راستا با بهره‎گیری از روش تحلیل محتوای کیفی متعارف کوشیده است مؤلفه‎های ارتباطات همسایگی را از منابع اسلامی استخراج و تبیین نماید. بدین ترتیب که آیه‎ها و احادیث مرتبط با موضوع به روش ترکیبی (لغت‎کاوی و معناکاوی) در سه مرحله (رمزگذاری، طبقه‎بندی و انتزاع مضمون) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند که دستاورد آن، برداشت 420 مفهوم بود. سپس مفاهیم به دست آمده با بررسی بیشتر به زیرطبقات شانزده‎گانه‎ تقلیل یافتند و سپس در قالب پنج طبقه (مؤلفه) از جمله: «بی‎آزاری»، «تاب‎آوری (فعّال)»، «مسئولیت‎پذیری (اجتماعی)»، «مهرورزی» و «خیررسانی» دسته‎بندی گردیدند. سرانجام پس از فراوانی‎سنجیِ مؤلفه‎ها و شاخص‎های به دست آمده در این تحقیق، برای ارتباطات همسایگان در زندگی شهری، دو الگوی عملی در قالب‎های «پیوستاری» و «چندبُعدی» پیشنهاد گردید. https://soci.rihu.ac.ir/article_1719_756f6290ec2a2e6e50deb702644baab3.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 The meaning of "Islamic Social Science" from Morteza Motahhari's Perspective معنای «علم اجتماعی اسلامی» از چشم‌انداز مرتضی مطهری 55 81 1751 10.30471/soci.2020.5441.1363 FA مهدی جمشیدی عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی- تهران-ایران Journal Article 2019 05 22 Abstract: In this paper, attempts have been made to reconstruct and formulate the various Islamic thinkers' interpretations and interpretations of the meaning of Islamic social science from the perspective of Morteza Motahari. In this regard, the meaning and concept of Islamic social science is described from the angles of Motahari's perspective, so that in one impression, he presented four interpretations of the concept of Islamic sciences based on the criteria of subject and goal, theorist. In another reading, Motahari writes that Islam has two kinds of links with social science: one direct link, since Islam has a theoretical circle of knowledge and practical rulings about the social world, the other is the indirect linkage through ethical recommendations such as trust, chastity , Justice, Goodness and self sacrifice. His other conception lies in the statement that Islam is not a sociological school; since in the Hebrew Book of Islam, no social material has been expressed in terms of common sociological terminology and in its usual language and within the framework of conventional divisions. , But at the same time, the great deal of social science is completely inferential and extracted from the Holy Qur'an. در این مقاله، تلاش شده در میان تلقّی‌ها و تفسیرهای متفاوتی که علم اجتماعی اسلامی وجود دارد، معنای علم اجتماعی اسلامی از چشم‌انداز مرتضی مطهری، کشف و مشخّص شود. در این راستا، معنا و مفهوم علم اجتماعی اسلامی از زوایۀ نگاه مطهری، شرح داده شده است، به‌طوری‌که در یک برداشت، او چهار تعبیر از مفهوم علوم اسلامی، مبتنی بر معیارهای موضوع و غایت و نظریه‌پرداز، ارائه کرده است؛ و در برداشتی دیگر، می‌نویسد اسلام با علم اجتماعی، دو نوع پیوند دارد: یکی پیوند مستقیم، از آن جهت که اسلام، یک سلسله معارف نظری و احکام عملی دربارۀ جهان اجتماعی دارد، دیگری پیوند غیرمستقیم از طریق توصیه‌های اخلاقی همچون امانت، عفت، عدالت، احسان و ایثار. برداشت دیگر او، در این عبارت نهفته است که می‌نویسد اسلام، یک مکتب جامعه‏شناختی نیست؛ چون در کتاب آسمانی اسلام، هیچ مطلب اجتماعی در لفافۀ اصطلاحات رایج جامعه‌شناختی و با زبان معمول آن و در چارچوب تقسیم‏بندی‌های مرسوم، بیان نشده است، امّا در عین حال، «مسائل زیاد»ی از علم اجتماعی، به‌طور کامل، قابل ‌استنباط و استخراج از قرآن کریم است. https://soci.rihu.ac.ir/article_1751_62ad88393bad6ef49f7ffca0c5671763.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 Investigating the Relationship between Factors Affecting Students' Acceptance of Social Roles and Their Attitude to Qom Immigration بررسی رابطه عوامل مؤثر بر پذیرش نقش‏های اجتماعی طلاب با نگرش آنان به هجرت از قم 83 107 1756 10.30471/soci.2020.6263.1476 FA نعمت الله کرم اللهی عضو هیات علمی دانشگاه باقر العلوم Journal Article 2020 02 26 Despite a slight increase in the number of seminary students after the Islamic Revolution, statistics indicate a lack of clergy in many parts of the country. Many urban and rural areas are deprived of the presence of clergymen other than during the holy month of Ramadan and Muharram. The plans of trustee agencies, despite their relative success, have yet to address this shortcoming. Part of the reasons for the disillusionment of the students is that they are rooted in the attitude of the students. In this article, while studying the attitude of the students towards Qom migration, its relationship with factors affecting their acceptance of their social roles has also been studied. The statistical population of this study is married students of Qom seminary and the sample size is 383. The results show that students' attitude toward migration is positive (3.5 out of 5). The findings show that there is a significant relationship between the ability of the students to propagate, the material and spiritual support of the promotional organizations, the conditions of the places of advertisement and the family conditions of the students and their attitudes towards migration, thus Their social networks, the most important of which is immigration, need to increase their advertising power, support their respective centers, be favorable to the conditions of their advertising locations, and improve their family situation. آیه شریفه نفر «<strong>وَمَا کَانَ الْـمُؤْمِنُونَ لِیَنفِرُواْ کَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِن کُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَائِفَةٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّینِ وَلِیُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ</strong>» (توبه، 122) رسالت اصلی حوزه‏های علمیه و روحانیت که همان تفقه در دین و تبلیغ معارف اسلام (هجرت) است را به خوبی تصویر و ترسیم کرده است. بخشی از علّت‏های اقبال نداشتن طلاب برای هجرت به این مناطق، ریشه در نگرش طلاب به مقوله هجرت دارد. در این مقاله با بهره‎گیری از روش پیمایش و با استفاده از ابزار پرسشنامه با هدف بررسی نگرش طلاب به هجرت از قم، رابطه آن با عوامل مؤثر بر پذیرش نقش‏های اجتماعی آنان را بررسی کرده است. جمعیت آماری این پژوهش، طلاب متأهل حوزه علمیه قم و حجم نمونه آماری نیز 383 نفر است. داده‎های گردآوری شده با استفاده از نتایج نشانگر مثبت بودن نگرش کلی طلاب به مقوله هجرت است (میانگین 55/3 از 5). یافته‏ها نشان می‏دهند بین توان تبلیغی طلاب، حمایت‏های مادی و معنوی سازمان‏های متولی امر تبلیغ، شرایط مکان‏های تبلیغی و شرایط خانوادگی طلاب و نگرش آنان نسبت به هجرت رابطه معنادار وجود دارد؛ بنابراین طلاب برای پذیرفتن نقش‏های اجتماعی خود که مهم‏ترین آنها هجرت برای تبلیغ است نیازمند افزایش توان تبلیغی، حمایت‏های مراکز مربوطه، مساعد بودن شرایط مکان‏های تبلیغی و بهبود وضعیت شرایط خانوادگی خود هستند. https://soci.rihu.ac.ir/article_1756_0759a58a888b1e78a1ae809f18dee27d.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 Theosophie as cultural intelligence «حکمت»، به‌مثابه هوش فرهنگی، در ارتباطات میان‌فرهنگی 109 135 1763 10.30471/soci.2020.6588.1530 FA حسن یوسف زاده عضو هیات علمی جامعه المصطفی العالمیه Journal Article 2020 06 04 تحولات چند دهه اخیر در اثر توسعه فناوریهای ارتباطی و ظهور شبکههای اجتماعی، رقیقشدن مرزهای جغرافیایی و در نتیجه، افزایش تبادلات و تعاملات و آمیختگیهای فرهنگی، نوعی همگرایی و شرایطی را پدید آورده که ارتباط با مردمان متعلق به فرهنگهای مختلف گریزناپذیر گشته است. مدیریت موفقیتآمیز ارتباط در چنین شرایطی نیازمند مهارتهای جدیدی است که یکی از مهمترین آن‌ها هوش فرهنگی است. هوش فرهنگی که ابزار سنجش توانایی افراد برای ارتباط مؤثر در محیط‌های چندفرهنگی است، یکی از مفاهیم نسبتاً نو و پرتکرار در ادبیات ارتباطات میانفرهنگی در چند دهه اخیر است که توجهات فراوانی را به خود جلب کرده و پژوهش‌های فراوانی در این زمینه به خود اختصاص داده است. در پاسخ به این پرسش مهم که آیا مفهوم و یا دانشواژه متناظر برای هوش فرهنگی در آموزه‌های اسلامی وجود دارد، قرآن کریم بهعنوان منبع اصلی اسلام، به‌طور اجمالی مرور و «حکمت»، به‌عنوان مناسب‌ترین واژه قرآنی برای این منظور در نظر گرفته شد. نقطه عزیمت پژوهش حاضر، آیه 125 سوره مبارکه نحل است که پیامبر اسلام را برای دعوت مردم به راه خدا، با استفاده از «حکمت» فرامی‌خواند. با استفاده از ظرفیت‌های روش تفسیری، بهویژه روش معناشناختی و تحلیل بسامدیِ حکمت و برخی دیگر از مفاهیم هم‌نشین و جانشین آن در قرآن کریم، این نتیجه حاصل شد که «حکمت»، که در سطوحی شکل موعظه و جدال احسن بهخود می‌گیرد، می‌تواند بهمثابه هوش فرهنگی، مبنای تعاملات اجتماعی مسلمانان در ساحت ارتباطات میان‌فرهنگی باشد. تحولات چند دهه اخیر در اثر توسعه فناوری‌های ارتباطی و ظهور شبکه‌های اجتماعی، رقیق شدن مرزهای جغرافیایی و در نتیجه، افزایش تبادلات و تعاملات و آمیختگی‌های فرهنگی، نوعی همگرایی و شرایطی را پدید آورده که ارتباط با مردمان متعلق به فرهنگ‌های مختلف گریزناپذیر شده است. مدیریت موفقیت‌آمیز ارتباط در چنین شرایطی نیازمند مهارت‌های جدیدی است که یکی از مهم‌ترین آنها هوش فرهنگی است. هوش فرهنگی که ابزار سنجش توانایی افراد برای ارتباط مؤثر در محیط‌های چندفرهنگی است، یکی از مفاهیم نسبتاً نو و پرتکرار در ادبیات ارتباطات میان‌فرهنگی در چند دهه اخیر است که توجهات فراوانی را به خود جلب کرده و پژوهش‌های فراوانی در این زمینه به خود اختصاص داده است. در پاسخ به این پرسش مهم که آیا مفهوم و یا دانش‌واژه متناظر برای هوش فرهنگی در آموزه‌های اسلامی وجود دارد، قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی اسلام، به‌طور اجمالی مرور و «حکمت»، به‌عنوان مناسب‌ترین واژه قرآنی برای این منظور در نظر گرفته شد. البته ادعا این نیست که حکمت و هوش فرهنگی متناظر هستند بلکه باید گفت هوش فرهنگی یکی از دلالت‌های بسیار آشکار و مهم حکمت به‌شمار می‌رود. نقطه عزیمت پژوهش حاضر، آیه 125 سوره مبارکه نحل است که پیامبر اسلام را برای دعوت مردم به راه خدا، با استفاده از «حکمت» فرامی‌خواند. با استفاده از ظرفیت‌های روش تفسیری، به ویژه روش معناشناختی و تحلیل بسامدیِ حکمت و برخی دیگر از مفاهیم هم‌نشین و جانشین آن در قرآن کریم، این نتیجه حاصل شد که «حکمت»، که در سطوحی شکل موعظه و جدال احسن به خود می‌گیرد، می‌تواند به مثابه هوش فرهنگی، مبنای تعاملات اجتماعی مسلمانان در ساحت ارتباطات میان‌فرهنگی باشد. https://soci.rihu.ac.ir/article_1763_d3dbbf2af79a0dfe309c1f16f67f7d5f.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 Philosophical critique of Shahid Motahhari's view of the real existence of society نقد فلسفی دیدگاه شهید مطهری مبنی بر وجود حقیقی داشتن جامعه 137 162 1762 10.30471/soci.2020.6385.1500 FA اویس رستگار امیری مدرس اندیشه اسلامی و تاریخ اسلام دانشگاه علوم پزشکی بابل جواد سلیمانی دانشیار تاریخ موسسه امام خمینی (ره) Journal Article 2020 04 08 One of the basic and important issues in the philosophy of social sciences is to explain how society combines individuals. Is this combination a real combination, in which case, only society will have originality. Or this combination is credible, and as a result, it is the only person who is real, and society is an abstract concept created by the human mind. Or, while knowing this combination as real, one can both consider the individual to be real and believe in the originality of society. Martyr Motahhari believes in the recent theory and has proposed his theory under the name of "individual originality at the same time as the originality of society and the originality of society at the same time as the originality of the individual".<br />This article aims to fully explain this theory and then critique it based on the principles of Islamic philosophy regarding the relationship between the part and the whole and the discussion of unity and plurality and philosophical psychology.<br />In this article, it is concluded that the philosophical originality of society within the originality of individuals is not compatible with the philosophical foundations accepted by Martyr Motahhari. Therefore, the real existence of authenticity cannot be given to society. یکی از مسائل اساسی و مهم فلسفه علوم اجتماعی، تبیین چگونگی ترکیب جامعه از افراد است. آیا این ترکیب یک ترکیب حقیقی است، که در این صورت، تنها جامعه دارای اصالت خواهد بود. یا اینکه این ترکیب، اعتباری است و درنتیجه، تنها فرد است که واقعیت دارد و جامعه، مفهومی انتزاعی است که برساخته عقل انسانی است و یا اینکه در عین حقیقی دانستن این ترکیب، می‌توان هم فرد را حقیقی دانست و هم به اصالت جامعه معتقد بود. شهید مطهری قائل به نظریه اخیر است و نظریه خویش را با نام «اصالت فرد در عین اصالت جامعه و اصالت جامعه در عین اصالت فرد» مطرح ساخته است.<br /> این مقاله بر آن است تا این نظریه را به صورت کامل تشریح کند و سپس آن را براساس مبانی فلسفه اسلامی درباره رابطه جزء و کل و بحث وحدت و کثرت و نفس‌شناسی فلسفی مورد نقد قرار دهد.<br /> در این مقاله نتیجه‌گیری می‌شود که اصالت داشتن فلسفی جامعه در عرض اصالت افراد، با مبانی فلسفی مورد قبول شهید مطهری سازگاری ندارد. بنابراین نمی‌توان برای جامعه وجود حقیقیِ دارای اصالت، قائل شد. https://soci.rihu.ac.ir/article_1762_7b6f9e340f08dae50c2d545d4aa6fb0a.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 Feasibility and Systematics of "Interpersonal Relations" in Shia Jurisprudence امکان‌سنجی و جایگاه‌شناسی مباحث «روابط میان‌فردی» در نظام فقهی شیعه (با تأکید بر دیدگاه حضرت آیت‌اللّه اعرافی) 163 184 1701 10.30471/soci.2020.6049.1450 FA محمد دین محمدی مربی دانشگاه مجازی علی رضا اعرافی مدیر حوزه علمیه قم سید علی یحیی زاده استاد سطوح حوزه علمیه قم Journal Article 2019 12 18 "Interpersonal relationships" are one of the most influential subjects of human life and one of the most primitive and practical forms of social relations that constitute almost a major part of civilized human behavior. Given the well-being of religious discourse and its role, Determining this issue in ensuring the well-being of civilized human beings, it certainly must have a special place in the religion of Islam. The science of jurisprudence as an examiner of the actions of the authors has a particular relevance among Islamic sciences to determine the feasibility and status of this subject. This research seeks to investigate the status of this issue in the Shi'a jurisprudential system by analyzing the historical content analysis and the method of library gathering and historical text-based induction. This issue appears to be provable in the jurisprudence, but it does not continue to find a solid position and categorization for this issue in the jurisprudence system. Aspects of this issue in the form of additional jurisprudence, elementary classification to aid early systematization. This section proposes separation from other areas. «روابط میان‌فردی» یکی از تأثیرگذارترین و کاربردی‌ترین ابعاد زندگی بشری است که بخش عمده‌ای از رفتارهای انسان مدنی را دربر می‌گیرد. گفتمان سعادت‌محور دین اسلام یقیناً عنایت ویژه‌ای به این موضوع تأثیرگذار در سعادت بشر باید داشته باشد. علم فقه به‌عنوان بررسی‌کننده افعال مکلفین، موضوعیت خاصی در بین علوم اسلامی برای تعیین امکان‌سنجی و جایگاه‌شناسی و اهمیت این موضوع دارد. این تحقیق با روش تحلیل محتوای تاریخی و با روش گردآوری کتابخانه‌ای و استقرای تاریخی متن‌محور به دنبال بررسی جایگاه این موضوع در نظام فقهی شیعی است. در نهایت با بررسی برخی مجموعه‌های روایی و فقاهتی، امکان توجه فقهی به این موضوع، معقول به نظر می‌رسد. در ادامه با توجه به عدم وجود دسته‌بندی منسجم در این عرصه و با عنایت به نظرات فقیهانه حضرت آیت‌الله اعرافی، چند دسته‌بندی‌ ابتدایی در راستای نظام‌سازی اولیه پیشنهاد می‌شود که «روابط میان‌فردی» در ذیل روابط خرد اجتماعی تعریف شده است. توجه به برخی مؤلفه‌های جامعه‌شناختی‌ چون «نقش اجتماعی»، «منزلت اجتماعی» از جمله اعتبارات اصلی این تقسیم‌بندی است. https://soci.rihu.ac.ir/article_1701_f0ecface66da95204785d0fe236b01d2.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 Identification of dimensions and indicators of service quality (Case Study: Jamkaran Holy Mosque) طراحی مدل کیفیت خدمات (مورد مطالعه: مسجد مقدس جمکران) 185 210 1662 10.30471/soci.2020.5457.1366 FA گلی خلیلی پور کارشناسی ارشد مدیریت، دانشکده علوم انسانی،دانشگاه حضرت معصومه(س) قم ، ایران محمد غفاری هیئت علمی دانشگاه تهران پردیس فارابی رسول عباسی هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه (س) 0000-0001-6257-8746 Journal Article 2019 05 27 Mosques are an important religious tourism base that protects the value system and prevents values ​​from being forgotten. The mosque is an effective, responsible, cooperative spirit, capable, highly active, has the ability to promote, teach in accordance with Islamic principles and to cultivate Islamic identity, national unity, is an inspirational and has a great influence in Islamic societies. The main purpose of the current research is to identify the dimensions and quality of service indicators in the sacred Mosque of Jamkaran. Current research is in terms of its purpose. In terms of data collection, it is a case study. The statistical population of the study is all pilgrims of the Holy Mosque of Jamkaran. Sampling method is available sampling with 17 people. The findings were analyzed by interviewing the content content analysis method; the output of the interviews was in the form of six dimensions (dimension of security-health; dimension of physical environment; spiritual-religious dimension; communication dimension; educational dimension and social dimension); and 65 indicators for evaluation The quality of services of the sacred Mosque of Jamkaran was recorded. مساجد از جمله پایگاه‎های گردشگری دینی مهم هستند که به حراست از نظام ارزشی پرداخته و از فراموش شدن ارزش‌ها جلوگیری می‌کنند. شناسایی و بهبود کیفیت خدمات مسجد می‌تواند گام مؤثری در بهبود تصویر ذهنی مخاطبان و زائران از مساجدی نظیر مسجد مقدس جمکران باشد. ازاین‌رو پژوهشگر در پژوهش حاضر به دنبال اکتشاف و ابعاد کیفیت خدمات در مسجد مقدس جمکران و دسته‌بندی ابعاد کیفیت خدمات جهت رفع نقاط ضعف عملکردی این مسجد در عرصه خدمات‌رسانی است. از این‌رو پرسش اساسی: کیفیت خدمات در مسجد جمکران شامل چه ابعاد و شاخص‌هایی است. پژوهش جاری از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده‌ها مطالعه موردی است. جامعه آماری پژوهش همه زائران مسجد مقدس جمکران است. روش نمونه‌گیری در پژوهش حاضر روش نمونه‌گیری در دسترس بود؛ در این راستا با 17 تن از زائران مسجد مقدس جمکران مصاحبه انجام شد. برای جمع‌آوری داده‌های پژوهش حاضر از روش مصاحبه استفاده و روایی و پایایی آن بررسی و تأیید گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد ابعاد کیفیت خدمات مسجد مقدس جمکران در قالب شش بعد (بعد امنیت−سلامت؛ بعد محیط فیزیکی؛ بعد معنوی−مذهبی؛ بعد ارتباطات؛ بعد آموزشی و بعد اجتماعی) و 65 شاخص برای ارزیابی کیفیت خدمات مسجد مقدس جمکران قابل دسته‌بندی است. https://soci.rihu.ac.ir/article_1662_bf506729920f297a3f4aa62ca3a8c38a.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 Review of the link between interpretation and sociology in the contemporary literary school واکاوی پیوند تفسیر و تحلیل‎های اجتماعی در مکتب ادبی معاصر 211 230 1717 10.30471/soci.2020.6275.1478 FA سید محمود طیب حسینی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه سید ابراهیم مرتضوی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم؛ پژوهشگر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه Journal Article 2020 03 01 The literary school in the interpretation of the Qur'an was founded by Amin al-Khouli in Egypt. This school relies on components, one of which deals with the "linkage of sociology of philosophy," borrowed from Muhammad Abda. Since this component entails multiple semantic possibilities, it is necessary to determine its 'species', 'quantity' and 'quality' in this school. The present study, through a descriptive-analytical study of the writings of the owners of this school, has concluded that: This element in the literary school leads to the literary study of the Qur'an and in line with the critique of literary sociology and the application of the general principles of science. It is social, neither the extraction of social science propositions from the Qur'an nor the dominance of modern social commentary in interpretation, as social commentators do, or the employment of partial propositions of this science in the service of interpretation, as some scientific commentators Follow Anand. This essay looks closely at Khully's theory, though it speaks of its advantages as "aiding in theoretical theorizing," but of damages such as "the possibility of entangling with the interpretation of the theory" of the methodological dimension and the "allegory". The unrealistic knowledge of the Qur'anic tales does not conceal the ultimate dimension either. مکتب ادبی−فرهنگی در تفسیر قرآن، که از سوی امین‎الخولی در دوران معاصر در مصر بنیاد نهاده شد و از بُعد کمّی و کیفی دارای گستره‎ای فراتر از تفسیرهای ادبی کهن است، بر بایسته‎هایی تکیه دارد که یکی از آنها ارائه تحلیل‎های اجتماعی و داشتن نگاه اجتماعی به آیات قرآن است. پژوهش حاضر با بهره‎گیری از شیوه متن‎پژوهی، پیوند میان تفسیر و تحلیل‎های اجتماعی از آیات را در نگاشته‎های پیروان مکتب ادبی−فرهنگی واکاوی کرده و بدین نتیجه رسیده است که: پیوند مزبور در تفسیرهای ادبی معاصر، به دو گونه بازتاب یافته است که یکی از آنها با توجه به نقش فضای اجتماعی عصر نزول در فهم قرآن، در گونه پژوهش‎های «حول‎ القرآن» قرار می‎گیرد و دیگری، با مدّنظر قرار دادن بیان کلیات مسائل و راه‎حل‎های اجتماعی در قرآن، از رستۀ مطالعه «درون‎متنی قرآنی» به ‎شمار می‎آید، که گونه نخست را می‎توان از مسائل هم‎راستا و نزدیک به «جامعه‎شناسی معرفت» و مشترک با «نقد جامعه‎شناختی ادبی» به شمار آورد، و گونه دوم را می‎توان تفسیری عصری با لونی غالباً اجتماعی دانست. این جستار با دقت در نگرۀ خولی، با اینکه از امتیازهای این نظریه، چون «کمک به فهم ملموس‎تر قرآن» سخن می‎گوید؛ اما به آسیب‎های آن، مانند «امکان ملازمه با تفسیر به‎رأی» از بُعد روشی و «تمثیلِ‎غیرواقعی ‎دانستنِ قصه‎های قرآن» از بُعد غایی نیز توجه دارد. https://soci.rihu.ac.ir/article_1717_dce0ab35c5e0d58a71033e30969fd926.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 An analysis of the law of protection of the commandments of theright in the light of diversity in the recognition of instances of values واکاوی قانون حمایت از آمران به معروف در پرتو تنوع در تشخیص مصادیق ارزش‎ها 231 258 1757 10.30471/soci.2020.5271.1338 FA عبدالحسین رضایی راد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه شهیدچمران اهواز Journal Article 2019 04 05 The eighth principle of the Islamic Republic of Iran's constitution, which is based on the general principles of the Islamic Republic's system, takes into account the well-known and non-denominational nature of the mutual obligations of the state and the nation, and the manner in which it is implemented and its rules passed, but 35 years after the enactment of the law In 1392, the Law on the Protection of Parents and the Supreme Leader of the Prophet was adopted, which at that time, during the ratification process, even after approval and in the process of notification and implementation, encountered many challenges and obstacles by the personalities and institutions Gets Among the many challenges facing the implementation of this law, this research addresses the challenges and obstacles associated with the article one of this law and the definition of known and void instances in the seven titles examined by the jurisprudential and historic law and ultimately this The result comes from the fact that this law is due to the failure to identify the various known and void instances and the legal and legal mechanisms for their recognition, as well as the numerous and non-enclosure of the cases and the difficulty in identifying them and the possibility of conflict with the implementation of this law with priorities and interests Society and system, and the lack of clarity of the legal basis and their legal status, and the likelihood of controversy and misunderstandings. The failure to قانون، یکی از نهادهای اجتماعی است که می‎تواند حامی و پیشتوانه نهادهای دیگر و هماهنگ با آنها در حفظ انسجام و ارتقای جامعه، ایفای نقش کند؛ اما این مطلب، همیشه به این شکل رخ نمی‎نماید و قانونی کردن و دخالت قانونگذار، در بعضی از نهادها و هنجارهای اجتماعی می‎تواند موجب اختلال در آنها یا تضعیفشان باشد. این مقاله از میان چالش‌های فراوانی که فراروی قانون حمایت از آمران به معروف وجود دارد به چالش چگونگی تعیین مصادیق معروف و منکر می‎پردازد و درصدد یافتن پاسخی به این پرسش است که با توجه به تنوع در تشخیص مصادیق ارزش و ضد ارزش در جامعه و دشواری تشخیص مصادیق معروف و منکر، قانون حمایت از آمران به معروف در عمل با چه مشکلاتی مواجه خواهد شد فرضیه‌ای که این تحقیق درصدد اثبات آن است این است که قانون مذکور با عنایت به واقعیات موجود در اکثر جوامع و تجربه‌های تاریخی اجرای امر به معروف و نهی ازمنکر در عمل به نتایج مورد نظر قانون‎گذار نخواهد رسید یافته‎های این تحقیق نشان می‎دهد مشکلاتی چون «دشواری تشخیص مصادیق و نامحدود بودن آنها» و «امکان شیوع سطحی‎نگری در تشخیص مصادیق» موجب خواهد شد که این قانون در عمل با بن‌بست روبه‌رو شود و حتی در صورت عملی شدن به دلیل «روشن نبودن جایگاه فقهی و قانونی و مرجع صالح برای تشخیص آنها» این قانون را با مشکلات نظری مواجه می‌کند و «تضاد ذاتی امور اخلاقی و امور قانونی» و «احتمال تحریک اختلافات دینی و جنگ‎های مذهبی» و نیز به دلیل «عدم تبین سازوکاری مناسب برای تعیین مصادیق معروف و منکر در شرایط متکثر و متنوع جامعه»، مانند سایر مشابهات خود در تاریخ جوامع اسلامی، در عمل به بن‌بست خواهد رسید. https://soci.rihu.ac.ir/article_1757_99e1618c24ce1edd94d1c4907f1cb864.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 موانع هجرت طلاب واکاوی موانع هجرت طلاب از قم و ارائه الگوی مطلوب هجرت 259 279 1760 10.30471/soci.2020.6075.1454 FA کریم خانمحمدی دانشیار دانشگاه باقرالعلوم- گروه فرهنگ و ارتباطات 0000-0002-8174-1550 حبیب الله اسد اللهی دانشجوی دکتری Journal Article 2019 12 24 به‌رغم افزایش کمی طلاب حوزه‏های علمیه بعد از انقلاب اسلامی، آمارها حاکی از کمبود روحانی در مناطق زیادی از کشور است. بسیاری از مناطق شهری و روستایی به‌جز ایام موسمی تبلیغی ـ ماه رمضان و محرم ـ در سایر ایام سال از حضور روحانیون محروم‏اند. طرح‏های سازمان‏های متولی امر تبلیغ و هجرت، به‌رغم موفقیت نسبی، هنوز از عهده رفع این کاستی برنیامده‏اند. در این مقاله نظرات ده نفر از مدیران و نخبگان تبلیغی درباره موانع هجرت طلاب با استفاده از روش تحلیل مضمون و به کمک نرم‌افزار «مکس کیو» بررسی شده است. این موانع و مشکلات در چهار محور اصلی «فردی»، «محیطی»، «سازمانی» و «خانوادگی» دسته‏بندی شده است. در محور فردی سه بعد «مهارتی»، «شخصیتی» و «انگیزشی و بینشی» (29 مورد) و در محور محیطی سه بعد «فرهنگی»، «امکانات منطقه» و «زمینه‏ها در قم» (27 مورد)، در محور سازمانی دو بعد «مراکز اعزام مبلغ» و «حوزه‏های علمیه» (42 مورد) و در محور خانوادگی تک بعد آن «همسر و فرزندان» (5 مورد) ارائه شده است. همچنین بر اساس پیشنهادها و راه‏کارهای نخبگان، الگوی مناسب هجرت طلاب با ایده اصلی «هجرت گروهی با محوریت نخبگان علمی، فرهنگی و تبلیغی» در دو حوزه «زیرساختی» و «روبنایی» (برنامه‏ای) ترسیم شده است. با وجود افزایش کمی طلاب حوزه‏های علمیه پس از انقلاب اسلامی، آمارها حاکی از کمبود روحانی در مناطق بسیاری از کشور است. بخش‎هایی از مناطق شهری و روستایی به جز ایام موسمی تبلیغی −ماه رمضان و محرم− در سایر ایام سال از حضور روحانیون محروم‏اند. طرح‏های سازمان‏های متولی امر تبلیغ و هجرت، به‌رغم موفقیت نسبی، هنوز از عهده رفع این کاستی برنیامده‏اند. در این مقاله نظرات سی نفر از طلاب شش استان −که بیشترین آمار طلاب بالای 15 سال سکونت در قم را دارند− درباره موانع هجرت و همچنین راه‎کارها و پیشنهادهای ده نفر از مدیران و نخبگان تبلیغی با استفاده از روش تحلیل مضمون و به کمک نرم‌افزار «مکس کیو» بررسی شده است. این موانع و مشکلات از منظر طلاب در چهار محور اصلی «فردی»، «محیطی»، «سازمانی» و «خانوادگی» قابل بیان است. در محور فردی چهار بعد «مهارتی»، «شخصیتی»، «انگیزشی» و «تحصیلی» (24 مورد) و در محور محیطی با سه بعد «فرهنگی»، «موانع اقلیمی و امکانات منطقه» و «زمینه‏ها در قم» (33 مورد) و در محور سازمانی با دو بعد «مراکز اعزام مبلغ» و «حوزه‏های علمیه» (27 مورد) و در محور خانوادگی با دو بعد «همسر و فرزندان» و «فامیل و نزدیکان» (5 مورد) است. همچنین براساس پیشنهادها و راه‏کارهای نخبگان، الگوی مناسب هجرت طلاب با ایده اصلی «هجرت گروهی با محوریت نخبگان علمی، فرهنگی و تبلیغی» در دو حوزه «زیرساختی» و «روبنایی» (برنامه‏ای) ترسیم شده است. https://soci.rihu.ac.ir/article_1760_e47588edc27540ec6e8467290ca39a96.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 The role and political position of women in the policy of Khajeh Nizam-ol-Molk Tusi: Confrontation of the view of sanctions and prescribing women's political participation in the Seljuk era نقش و جایگاه سیاسی زن در سیاستنامه خواجه نظام الملک طوسی: تقابل دیدگاه تحریم و تجویز مشارکت سیاسی زنان در عصر سلجوقی 281 294 1761 10.30471/soci.2020.6230.1472 FA محمد علی توانا دانشیار دانشگاه شیراز؛ دانشکده حقوق و علوم سیاسی شیراز؛ بخش علوم سیاسی 0000-0002-8468-8775 محمد کامکاری فارغ تحصیل کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه یزد 0000-0001-5130-5582 سید محمد جواد مصطفوی منتظری دانشجو دکتری اندیشه سیاسی دانشگاه آزاد تاکستان 0009-0000-7965-9657 Journal Article 2020 02 14 Khwaja Nizam al-Mulk's policy can be regarded as a prominent example of the political statements of the Islamic era that was written in the Seljuk era. This text can be viewed from different perspectives, including the position and role that women play. Accordingly, the question was asked: What role does Khwaja Nizam al-Mulk Tusi's political policy place for women? The present paper used to answer this question from the theoretical framework of critical discourse analysis. The findings of this paper show: The text of the policy is the area of struggle of discourse-based (with Shafei's) discourse with tribal-oriented discourse.<br />According to the discourse-based, the social and political arena is all masculine so that women should be placed in privacy and based on a self-centered discourse, although men have a social and political superiority, women (especially elderly elderly women) have social respect And political influence. In this struggle, the policy reproduces the discourse of the autonomous discourse, which Sunni jurisprudents were the main sponsors of <em>سیاستنامه</em> خواجه نظام الملک یکی از متون کلاسیک اندیشه سیاسی ایرانی است. نوع دیدگاه آن به مسائل مختلف بر بخشی مهمی از تاریخ اندیشه ایران تأثیر گذارده است. یکی از مسائل مطرح در سیاستنامه، نقش و جایگاه زنان است. <em>سیاستنامه</em> چه دیدگاهی درباره نقش و جایگاه سیاسی زنان ارائه می‌کند؟ منابع خواجه نظام در تأیید دیدگاه خود چیست؟ آیا این دیدگاه در عصر سلجوقی رقیبی نیز داشته است؟ مقاله حاضر نشان می‌دهد خواجه نظام الملک دیدگاه تحریم مشارکت سیاسی زنان را در سیاستنامه طرح نمود که براساس آن زنان نه‌تنها در موقعیت فروتر نسبت به مردان قرار دارند بلکه، مخل امر سیاسی نیز هستند. روایت‌های تاریخی و مذهبی (فقه شافعی) مهم‌ترین منابعی هستند که خواجه نظام برای تأیید دیدگاه خود از آنها بهره می‌برد. دیدگاه خواجه نظام در تقابل با دیدگاه تجویز مشارکت سیاسی زنان قرار داشت که از سوی سنت‌های قبیله‌ای ترکان و کنشگرانی همچون ترکان خاتون (همسر ملکشاه) و تاج الملک، رقیب خواجه نظام الملک در وزارت، دنبال می‌شد. در حالی که دیدگاه تحریم، ویژگی‌های ذاتی همچون ضعف، بی‌عقلی، فتنه‌گری و فریب‌کاری را به زنان نسبت می‌داد، دیدگاه تجویز با پذیرش امر واقع سیاسی و اجتماعی، توانمندی زنان طبقه حاکمه را می‌پذیرفت و مداخله چنین زنانی در امر سیاست را مجاز می‌دانست. https://soci.rihu.ac.ir/article_1761_0c7bd7ae738c1b92ee5521c8597ec8d7.pdf