پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 8 16 1395 07 01 Criticism and Restructuration of Sara Longwe’s Theory on the Indices of Women Breadwinners’ Empowerment نقادی و بازسازی نظریۀ سارا لانگه دربارۀ شاخص‌های توانمندسازی زنانِ سرپرستِ خانوار 5 35 1319 10.30471/soci.2017.1319 FA عباس کشاورزشکری دانشیار علوم سیاسی دانشگاه شاهد عاطفه آذرکشب کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد Journal Article 2016 04 13 Abstract This article deals with the empowerment of women breadwinners and restructuring and improving the indices that are normally used to evaluate the functionality of the empowerment organizations. For the purpose, the theory of Sara Longwe is selected because it is richer and more known compared to the rivaling theories; the containing indices of the theory are described and then put to critique. It is attempted, based on the author’s own experience and professional observations regarding Iranian women breadwinners’ demands, to elicit the shortcomings and failures of the discussed theory. In the next stage, we trespass Longwe to utilize the positive and negative implications of our criticism and articulate useful, native indices for the evaluation of the related organizations’ function. This part could be regarded as either “restructuring of Longwe’s theory” or an “independent and unique indexing system” –that is of course in line with Longwe’s. Compared to Lnogwe’s, these indices are multidimensional, regarding comprehensiveness quotient, and local, regarding compatibility with our own culture’s sensitivities. The data are gathered through documentary analysis and direct observation. Then, the indices are criticized, and at last, the comprehensible set of indices is introduced. In this way, the concept of women breadwinners’ empowerment is divided into five dimensions, each assigned with its own objective and operational indices. در این مقاله، مسئلۀ «توانمندسازی زنانِ سرپرستِ خانوار» از زاویۀ ترمیم و اصلاحِ شاخص‌های معطوف به ارزیابی عملکرد نهادهایی که موظف به توانمندسازی هستند، مطالعه شده است. در همین راستا «نظریۀ سارا لانگه» به سبب اینکه «غنی‌تر» و «شناخته شده‌تر» از سایر نظریه‌هاست، انتخاب گردیده و پس از «توصیف» شاخص‌هایی که در آن مطرح شده، مورد «نقادی» قرار گرفته است؛ به‌گونه‌ای که نگارندگان کوشیده‌اند تا براساس تجربه‌ها و مشاهدات شغلی خویش از خلأ و نیازهای زنانِ سرپرستِ خانوار در جامعۀ کنونیِ ایران، «نقص‌ها» و «کژی‌ها»ی شاخص‌های مندرج در این نظریه را بیابند. در مرحلۀ بعدی، از نظریۀ لانگه عبور شده تا از متن این مباحث سلبی و ایجابی، شاخص‌هایی «کارآمد» و «بومی» برای سنجش عملکرد نهادهای حامی، طراحی و تعریف شوند. این مرحله را، هم می‌توان «بازسازی نظریۀ لانگه» قلمداد کرد، و هم می‌توان آن را «شاخص‌سازی مستقل و متفاوت» شمرد که البته تا حدّی در امتداد نظریۀ لانگه است. این شاخص‌ها در مقایسه با شاخص‌های لانگه، از لحاظ ضریب جامعیت، «چندبُعدی‌نگر» هستند، و از لحاظ انطباق با شرایط خاصِ فرهنگیِ ما، «بومی» و «محلّی» به شمار می‌آیند. داده‌های این مقاله با تکیه بر روش‌های «تحلیل اسنادی» و «مشاهدۀ مستقیم» گردآوری شده‌اند، و آنگاه شاخص‌های موجود مورد نقد و بررسی قرار گرفته و در نهایت شاخص‌های مطلوب ارائه شده است. بدین ترتیب، مفهوم توانمندسازی زنان سرپرست خانوار به پنج بُعد تقسیم و سپس برای هر بُعد، تعدای شاخصِ عینی و عملیاتی تعیین شده است.

https://soci.rihu.ac.ir/article_1319_38371f41a59b4a8113e3e24e56da2f52.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 8 16 1395 07 01 The Impact of Cross-Dressing in Disrupting the System تأثیر تشبه به جنس مخالف در اختلال نظام 37 60 1320 10.30471/soci.2017.1320 FA حسین بستان عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه محمدرضا کدخدایی دانش‌‌آموخته سطح خارج حوزه علمیه و دانشجوی دکتری مطالعات نظری جنسیت (دانشگاه ادیان و مذاهب قم). 0009-0005-1464-9964 Journal Article 2016 06 14 This article studies and explains the reasons for the role of cross-dressing in disturbing the Islamic system and its sub-systems. For the purpose, we referred to the theories and conceptual frameworks provided by some religious thinkers like Allameh Tabatabaei, Shahid Motahari, and Ayatollah Mesbah Yazdi, and sketched a normative Islamic model for personal, family, and social systems. For explaining the fundamental role of gender and sexual differences in the formation of this normative model, four major concepts of primordial human nature (fitrah), justice, duality, and sexual identity, are introduced by reference to Qur’anic sources. In the end, beside the rational analysis of sexual and gender implications of these systems, we show that cross-dressing introduces disorder into various levels of identity, on one hand, and disrupts the desired religious system and order, on the other. This article uses interpretive-rational method in the sketching of the characteristics of a normative Islamic model. The analysis of the hypotheses and rational explanations were done by rational method and examining it against social theories. بررسی تأثیر تشبه به جنس‌ مخالف در ایجاد اختلال در نظام‌ و خرده نظام‌های مد ‌نظر اسلام و تبیین عِلّی این پدیده، موضوع اصلی مقاله است. بدین ‌منظور با الهام از ادبیات نظری و چارچوب مفهومی برخی از اندیشمندان دینی نظیر علامه‌طباطبایی، شهید مطهری و آیت‌الله مصباح‌یزدی مدل نمونه و هنجاری نظام فردی، خانوادگی و اجتماعی مورد نظر اسلام را ترسیم نمودیم. به‌ منظور تبیین نقش بنیادین تفاوت‌های جنسی و جنسیتی در سامان‌یابی این مدل هنجاری، چهار مفهوم اصلی فطرت، عدالت، زوجیت و هویت‌ جنسی را با استناد به کاربردهای قرآنی طرح یا پرورش دادیم. در‌ نهایت ضمن تحلیل عقلی استلزامات جنسی و جنسیتی این نظام‌ها، نشان دادیم که تشبه به جنس مخالف باعث ناهماهنگی در سطوح مختلف هویت از یک‌‌سو و به‌‌هم‌ ریختگی‌های الگوهای نظام‌ مطلوب دینی از سوی دیگر می‌شود. این مقاله در بخش ترسیم ویژگی‌های مدل هنجاری نظام در اسلام، از روش تفسیری−عقلی بهره برده است. بررسی فرضیه‌ها و تبیین عِلّی با روش عقلی و عرضه بر نظریه‌های اجتماعی انجام گرفت.

https://soci.rihu.ac.ir/article_1320_bb26a239127ee0cc7970e7a2c19ca79e.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 8 16 1395 07 01 The Objectives of Science in the “Islamic Paradigm of Human Sciences” Majid Kafi هدف علم در «پارادایم اسلامی علوم انسانی 61 82 1321 10.30471/soci.2016.1321 FA مجید کافی دانش‌آموختۀ حوزه علمیه قم و عضو هیأت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0000-0003-4427-0056 Journal Article 2016 07 10 The objectives of science in positivist, interpretive, and critical paradigms are evident and at the same time, different. The purpose in positivist science is explaining phenomena, in interpretive science is understanding and interpreting behavior, and in critical science is changing phenomena and emancipating man. The question, now, is, taking “the Islamic paradigm of human sciences’ for granted, what constitutes its objective? In this article, we used text analysis to answer questions that we pose in the first place based on Qur’an and the Hadiths. In text analysis, the relation between referring to the text and making conclusions on each issue is two-sided and repetitious. That is, we set with a question and begin to search within the text. After reading the text, it might happen that understanding one verse helps to complete, reform, or change our understanding of another verse. As a result, the objective of the Islamic paradigm of science as based on related Qur’anic verses and Hadiths is examining personal and social reform in a scientific language; the nature and society could be understood in order to be reformed so as to perform better. The method of reforming is the appropriate and exact comprehension of natural phenomenon, plus the appropriate, exact comprehension and constructive criticism of social events, and notifying people and members of the system of their duties in the social orde هدف علم در پارادایم‌های اثباتی، تفسیری و انتقادی، اگرچه مشخص‌اند، اما متفاوتند. هدف علم در پارادایم اثباتی تبیین، در پارادایم تفسیری فهم و تفسیر رفتار و در پارادایم انتقادی تغییر پدیده‌ها و رهایی‌بخشی انسان‌ها است. حال پرسش این است که بر فرض پذیرش «پارادایم اسلامی علوم انسانی»، هدف علم در آن چیست؟ در این جستار از روش تحلیل متن استفاده برده‌ایم و مبنای کار این‌گونه است که ابتدا پرسش‌هایی طرح می‌شود و بعد به جستجوی پاسخ آن در قرآن و روایات مرتبط می‌پردازیم. در روش تحلیل متن ارتباط بین رجوع به متن و نتیجه‌گیری درباره هر مطلب، دو سویه و مکرر است؛ یعنی با طرح پرسش، جستجو در متن را آغاز می‌کنم و پس از مطالعه متن، ممکن است، فهم آیه‌ای فهم آیۀ دیگر را تکمیل، اصلاح و گاه عوض کند. نتیجه اینکه هدف پارادایم اسلامی علوم با توجه به آیات قرآن و روایات مرتبط، اصلاح فردی و اجتماعی با یک زبان علمی است؛ چرا که عالم طبیعت و نظام اجتماعی را می‌توان تبیین و فهم کرد تا بتوان اصلاحشان کرد تا کارشان را خوب انجام دهند. راهکار اصلاح عبارت است از تبیین درست و فهم دقیق پدیده‌های طبیعی در نظام طبیعت؛ و تبیین درست، فهم دقیق، انتقاد سازنده از وقایع اجتماعی و آگاه کردن افراد و عناصر نظام از وظایف و تکلیفشان در نظام اجتماعی.

https://soci.rihu.ac.ir/article_1321_97fff143623dc43002459d2d2b23573d.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 8 16 1395 07 01 Civilizational Characteristics of the Islamic Society in Shiite and Salafi Thinking: Comparative Study of Shahid Motahari and Sayyid Qutb’s Thinkin مؤلفه‌های تمدنی جامعۀ اسلامی در تفکر اجتماعی شیعی و سلفی: مقایسۀ تطبیقی آرای شهید مطهری و سیدقطب 83 109 1322 10.30471/soci.2017.1322 FA ایمان عرفان‌منش دانشجوی دکتری تخصصی جامعه‌شناسی فرهنگی دانشگاه تهران (نویسندۀ مسئول) غلامرضا جمشیدیها استاد گروه علوم اجتماعی اسلامی علوم اجتماعی دانشگاه تهران Journal Article 2016 04 18 Ideation for the characteristics of the Islamic civilization or the civilizational characteristics of an Islamic society is the common point between Shahid Motahari and Sayyid Qutb. Shahid Motahari is an outstanding thinker of Iran’s Islamic Revolution and Sayyid Qutb is an influential thinker of contemporary Salafism (manifest in the ideology of Al-Qaedah and Daesh). This article is a fundamental documentary research for the comparative analysis of the following five elements of Islamic civilization in the view of the two thinkers: 1) Islamic ontology and worldview; 2) the status of Islamic beliefs in civilization building; 3) the role of jihad, dynamism, and social reform in civilization-building; 4) the quality of the relationship between Islamic civilization and other civilizations and societies; 5) the quality of the production and communication of science in the Islamic civilization. In general, it seems that certain similarities (including ontological) and evident differences (in epistemic dimensions as a result of belonging to different thinking traditions, i.e. Shiite rational thinking against Ash’ari theology and formalism) are there. ایده‌پردازی برای شاخصه‌های تمدن اسلامی یا مؤلفه‌های تمدنی جامعۀ اسلامی از جمله تلاش‌های مشترک شهید مطهری و سیدقطب بوده است. شهید مطهری یکی از متفکران برجسته در جریان فکری انقلاب اسلامی و سیدقطب یکی از متفکران تأثیرگذار در جریان‌های سلفیگرایی معاصر (از جمله القاعده و داعش) به‌شمار می‌روند. این مقاله، با استفاده از روش‌شناسی بنیادین و روش پژوهش اسنادی، پنج مؤلفۀ زیر دربارۀ تمدن اسلامی را از نظر این دو متفکر به‌طور تطبیقی تحلیل میکند: 1. هستی‌شناسی و جهان‌بینی اسلامی؛ 2. منزلت و جایگاه باورهای اسلامی در تمدن‌آفرینی؛ 3. نقش جهاد، تحرک و اصلاح اجتماعی در تمدن‌سازی؛ 4. چگونگی رابطۀ تمدن اسلامی در مصاف با سایر تمدن‌ها و جوامع؛ 5. کیفیت تولید و انتقال علم در تمدن اسلامی. در مجموع، به نظر می‌رسد که با وجود برخی اشتراکات (از جمله در مبانی هستی‌شناختی)، تفاوت‌های آشکاری در ابعاد معرفتی متأثر از سنت‌های فکری متفاوت (تفکر عقلانی شیعی در مقابل نگرش کلام اشعری و ظاهرگرایی) در نزد آن دو متفکر قابل شناسایی هستند.

https://soci.rihu.ac.ir/article_1322_8a0eef57f31ca24fd94eff88476b26fd.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 8 16 1395 07 01 The Representation of Passion in Muharram Ritual Ceremony بازنمایی عنصر شور و احساس در آیین‌های محرّم 111 134 1323 10.30471/soci.2017.1323 FA الله‌کرم کرمی‌پور استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب 0009-0006-2568-3380 عبدالحسین حاجی ابوالحسنی دانشجوی دکترای تخصصی دین‌پژوهی دانشگاه ادیان و مذاهب Journal Article 2016 02 23 The present research uses the method of analytical anthropology and Geertz’ analytical theory for the representation[1] of the elements of Muharram rituals as the lived religion, with emphasis on the element of “passion”. The represented rituals are siah-pushi (funeral black-wearing), sineh-zani (street procession), zanjir-zani (self-flagellation with chain), qameh-zani (cutting one’s scalp with blade), ta’ziyeh (passion play), and qorbani (sacrifice). Rituals are studied as meaningful and systematic religious actions considered as culture; the article proves that Muharram ceremony reproduces the cultural identity in the sense that a person’s mentality is materialized through it. In this research, it is claimed that passion and motion are the spirit of rituals, the nature of Muharram ceremony has a tendency towards mimesis and visibility, and such a ritual ceremony attaches the past to the present; it not only is the identity-giving element and the re-enforcer agent of social structure, but also has proved its potential in reproducing morale, social communication, in-group interactions, social linkages, communal consciousness, and religious beliefs. [1] Representation: pretending, showing again, explaining, expressing (Amid). Representation accords different meanings in each setting. In anthropology, it denotes to how people produce meaning in each culture. In this article, representation means distinguishing a set of unwritten social contracts that those who perform rituals in Muharram ceremony have placed their rituals upon. Representation is a way to evaluate the meaning latent in context. It forms the world, the ways of striving in it, and the methods of communicating in it. It is used for compensating the gaps in a setting called symbolic order. پژوهش حاضر، به روش کیفی، مبتنی بر نظریه تفسیری کلیفورد گیرتز انجام گرفته. مسئله اصلی در این پژوهش، توصیف عناصر شور و احساس در مناسک محرّم، با تأکید بر فهم چیستی آن در قالب دینِ زیسته ‌است. واحد تحقیق آن دسته از یافته‌های آیینی است که بیشتر عنصر شور و احساس در آن متجلّی است مانند: (سیاه‌پوشی، سینه‌زنی، زنجیر‌زنی، قمه‌زنی و تعزیه) که محقق آنها را به شیوه قوم‌نگاری دینی بازنمایی نموده است. راه رسیدن به چنین هدفی ساده نبود، بلکه مستلزم انتخاب روشی پیچیده و ترکیبی بود که محقق را واداشت به روش مشاهده مشارکتی و مصاحبه با پیشکسوتان آیین محرّم به گفتگو بنشیند. در فرایند تجزیه و تحلیل یافته‌های ذکر شده به شکل تفسیری، پژوهشگر به شرح این واقعیّت پرداخته که آیین محرّم بازتولیدکنندۀ هویت دینی و فرهنگی بوده است، و آیین‌ها، همان باور دینی مناسک‌گزار‌انند که به عینیّت درآمده. حاصل مصاحبه‌ها و نتیجه مشاهده محقق نشان داد که شور، احساس، و حرکت به‌عنوان روح مناسک‌اند، و طبیعتِ آیین محرّم متمایل به محاکات و دیده شدن است. نتیجه به دست آمده ثابت کرد که آیین محرّم از یک طرف، مؤلفه‌هایی هویت‌ساز‌ و تقویت‌کننده ساخت اجتماعی‌‌اند، که توانسته‌اند در بازتولید روحیه، ارتباطات جمعی، روابط درون‌گروهی، پیوندهای اجتماعی، آگاهی جمعی، و بازسازی باورهای دینی نقش‌آفرینی کنند، و از طرف دیگر، پیوند‌دهنده گذشته و حال بوده‌اند.محقق در پایان به این جمع‌بندی رسیده که فهم رابطه شور و احساس در مناسک و آیین دینی راه رسیدن به حقیقت دین را هموار خواهد کرد.

https://soci.rihu.ac.ir/article_1323_010188a52687497f14682208d4df6189.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 8 16 1395 07 01 The Role of Daesh in the Process of Globalization نقش داعش در فرایند جهانی‌شدن 135 155 1324 10.30471/soci.2017.1324 FA محمدحسین پوریانی استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نراق علی قربانی دانشجوی مقطع دکتری رشته جامعه‌شناسی سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نرا Journal Article 2017 04 30 The growth of extremist, fundamentalist groups in Middle East and North Africa (Boko Haram) is indicative of major changes in political, social and religious arenas in a way that the role of these groups in the global politics, especially in Middle East, could not be denied. Of these extremist groups is the Islamic Government of Iraq and Sham (Daesh) that appeared following some nation-states’ deficiencies, religious nationalism, and the individuation and frustration that resulted from capitalism and globalization, and quickly brought about various challenges to the world. The purpose of this study is understanding the role of Daesh in the process of globalization. The hypothesis is that Daesh has played an important role in globalization and the policies known as Marshal Plan by US and the global imperialism accelerated this process. This research has used descriptive-analytical method to explain the hypothesis. رشد گروه‌های بنیادگرا در خاورمیانه و سایر قاره‌ها از جمله شمال آفریقا (بوکوحرام) نشان از تحولات اساسی در صحنه سیاسی، اجتماعی و مذهبی دارد که به هیچ عنوان نمی‌توان از تأثیرات این گروه‌ها در گستره سیاسی جهان به‌ویژه در محدودۀ خاورمیانه غافل بود. از جمله این گروه‌های بنیادگرا، گروه موسوم به دولت اسلامی عراق و شام (داعش) است که در اثر ضعف دولت−ملت‌ها، ناسیونالیست دینی و سرخوردگی و فردگرایی ناشی از سرمایه‌داری و جهانی‌شدن تشکیل شد و به سرعت گسترش یافت و مشکلات و چالش‌های فراوانی را ایجاد کرد. هدف از انجام این تحقیق بررسی نقش داعش در فرایند جهانی‌شدن است همچنین فرضیه پژوهش حاضر این است که: داعش در فرایند جهانی‌شدن تأثیر مثبت داشته است و در اثر اِعمال سیاست‌های موسوم به طرح مارشال از سوی آمریکا و نظام سلطه باعث سرعت بخشیدن به این فرایند شده است. این پژوهش با روش توصیفی−تحلیلی در پی یافتن پاسخ‌گویی به این پرسش پژوهش حاضر است.

https://soci.rihu.ac.ir/article_1324_ff0e4a92f2cc20bb6eeba3ca61f137d0.pdf

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 8 16 1395 07 01 Exploring and Classifying the Reasons for the Increase in Marriage Age among University Students ریشه‌یابی و رتبه‌بندی علل افزایش سن ازدواج در بین دانشجویان 157 180 1325 10.30471/soci.2017.1325 FA حیدرعلی جهانبخشی گروه معارف اسلامی، عضو هیات علمی واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران (نویسنده مسئول سیف الله فضل الهی قمشی گروه علوم تربیتی (برنامه‌ریزی درسی)، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران، دکتری تخصصی برنامه‌ریزی Journal Article 2016 04 27 The purpose of this study is to explore and classify the reasons for the increase in university students’ marriage age. The method of the study is descriptive survey, the statistic society is the single students of Islamic Azad University, Eslamshahr Branch, and the sample consists of 392 students determined by Morgan table with stratified random sampling method. Information was gathered through a questionnaire that contained 52 determinants in five-level Likert scale with reliability coefficient of 0.902 in Cronbach’s alpha. In analyzing the data, one-sample z test was used in addition to descriptive statistics. The findings show that unemployment, low wages, fear of increasing living costs, emphasis on ownership of home and car prior to marriage, financial independence, the popularity of unhealthy youths relationships, lack of trust, the culture of ostentation, importance of having a good occupation that is related to the university degree, and lack of responsibility in married life, are respectively the most important, and stress about one’s sexual impotence, parents’ emphasis on mating among relatives, and boys’ martial service are the least effective reasons in the increasing marriage age among university students. Economic factors are the major reasons affecting the increasing marriage age of the university students. هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر افزایش سن ازدواج دانشجویان است. روش تحقیق، توصیفی و از نوع پیمایشی است و جامعه‌ آماری نیز دانشجویان مجرد دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، و نمونه آماری 392 نفر که براساس جدول مورگان به شیوه تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه محقق‌ساخته حاوی 52 مؤلفه در طیف پنج درجه‌ای لیکرت با پایایی 902/0 براساس آلفای کرونباخ بود. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات افزون‌بر روش‌های آمار توصیفی از آزمون استنباطی Z تک گروهی استفاده شد. نتایج نشان داد: بیکاری، نداشتن درآمد کافی، خوف از افزایش هزینه‌ها، تأکید بر داشتن مسکن و خودرو پیش از ازدواج، استقلال مالی، گسترش روابط ناسالم بین دختران و پسران، کاهش اعتماد به طرف مقابل، گسترش فرهنگ تجمل‌گرایی، تأکید بر داشتن شغل مناسب با مدرک دانشگاهی، مسئولیت‌پذیر نبودن افراد برای اداره زندگی، به ترتیب از مهم‌ترین و الویت‌دارترین، و نگرانی از ضعف و ناتوانی جنسی، تأکید والدین بر انتخاب همسر از بین آشنایان، و خدمت سربازی پسران از کم‌اثرترین عوامل در افزایش سن ازدواج دانشجویی شناخته شدند. مؤثرترین عامل برای افزایش سن ازدواج دانشجویی عوامل اقتصادی هستند.

https://soci.rihu.ac.ir/article_1325_9e74743d003705c02e53d096c9afa77d.pdf