پژوهشگاه حوزه و دانشگاهفصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی2322-250671420250321Explanation of religiosity of the peoples according to a theoretical model of cultural interactions: a cross-country studyتبیین دینداری مردم جهان براساس الگوی نظری تعاملات فرهنگی در یک مطالعه بین کشوری5311185FAنادر صنعتی شرقیدکترای جامعه‌شناسی سیاسی، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور مشهدعلیرضا عزیزیکارشناسی ارشد جامعهشناسیراضیه خاوریکارشناسی ارشد مطالعات جوانانJournal Article20160128Religiosity of different peoples is one of the challenging issues in sociology of religion; each of the theories in the field confronts serious challenges so that the extent of religiosity and its effective factors have become ambiguous. The main aim of this study is to present a clear elucidation of the extent of religiosity among different peoples. To do so, via the critical evaluation of the updated modernization theory, the theoretical model of cultural interactions is introduced. In the section of theoretical framework cultural globalization was selected as the independent variable and the grounding variables related to this concept, hypotheses and models were analyzed. To test these hypotheses social survey data were used for overall characterization of religiosity of people elucidated. The descriptive findings reveal that, in general, the extent of recognizance to behavioral and value aspects of religion are less than religious faith to God. Moreover, the findings reveal that cultural interaction theory is a relatively powerful pattern in determining the variance of religiosity among the peoples. In addition, this theory presents a different theoretical model from the role and position of human development variables, variety and abundance in religiosity and the theory of religious markets.از جمله موضوعات بحث برانگیز جامعه‌شناسی دین میزان دینداری مردم جوامع گوناگون است. هریک از تئوری‌های مطرح شده در این حوزه مطالعاتی چالش‌های جدی دارد، به نحوی که میزان دینداری و عوامل مؤثر بر آن در پرده‌ای از ابهام فرو رفته است. هدف این مقاله ارائه توصیفی روشن‌تر از میزان دینداری مردم کشورهای جهان و تبیین شفاف‌تر این پدیده می‌باشد. در این راستا، از خلال ارزیابی انتقادی تئوری به‌روز شده مدرنیزاسیون، الگوی نظری تعاملات فرهنگی معرفی می‌شود. در بخش چارچوب نظری با انتخاب متغیر جهانی شدن فرهنگی به‌عنوان متغیر مستقل و متغیرهای زمینه‌ای مرتبط با این مفهوم، فرضیه‌ها و مدل تحلیلی ارائه می‌شود. پس از آن برای آزمون این فرضیه‌ها به داده‌هایی که از پیمایش‌های جهانی در اختیار محققان قرار دارد، مراجعه نموده، تا ضمن ترسیم کلی میزان دینداری مردم جوامع، قدرت تبیین‌کنندگی الگوی نظری تعاملات فرهنگی آزمون شود. یافته‌های توصیفی این بررسی نشان می‌دهد که به‌طور کلی میزان پایبندی مردم کشورها نسبت به جنبه‌های رفتاری و ارزشی دینداری، کمتر از اعتقادات مذهبی به‌ویژه باور به خداوند می‌باشند. یافته‌های تبیینی تحقیق نیز نشان می‌دهد که چارچوب نظری تعاملات فرهنگی، الگویی نسبتاً توانمند در تبیین واریانس دینداری مردم جهان است. همچنین این مدل نظری تفسیر متفاوتی از نقش و جایگاه متغیرهای توسعه انسانی و تنوع و تکثر مذهبی که مورد توجه تئوری روزآمد شده مدرنیزاسیون و نیز نظریه بازارهای مذهبی است ارائه می‌کند.https://soci.rihu.ac.ir/article_1185_3fe6f745bc036579b6e103244636f196.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهفصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی2322-250671420250321New Technologies and Scholars of the Seminary, Sociological Analysis based on Grounded Theory (Case Study of Seminary School of Qom)تکنولوژی‌های نوین و علمای حوزه علمیه، مورد مطالعه حوزه علمیه قم تحلیل جامعه‌شناختی براساس روش نظریه بنیانی33561186FAمهدی نصیریدانشجوی دکتری، رشته جامعه‌شناسی با گرایش جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران0009-0008-0505-7512مصطفی ازکیااستاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقاتمحمدصادق مهدویاستاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقاتJournal Article20161013The issue of development of technology requires knowing technology in one hand and knowing society in other hand. Knowing the society, undoubtedly, depends on knowing elite’s thoughts, ideas and approaches. These approaches lead to social regularities that can determine the causes of success or failure of achievement to technology and its transfer. In Iran, There have been different approaches to technology since the Islamic Revolution. This research intends to know views of scholars and thinkers of the Hawzah (seminary) of Qom regarding the development of new technologies in the framework of sociological studies of development through a qualitative method of grounded theory. Accordingly, techniques such as interview and reviewing documents have been used for data collection. Findings draw four approaches to the development of new technologies among the scholars of seminary of Qom which are as follow: 1) instrumental necessity and technological constraints; 2) instrumental necessity and awareness; 3) software and pessimistic view of technology; 4) technology as a tool for developing scientific skills and knowledge. After final analysis, we reduced the four approaches to two general approaches: optimistic and pessimistic view about technology. At the end, the appropriate technology approach was expressed as the researcher's approach.طرح مسئله توسعه فناوری در گرو شناخت فناوری از یک سو و شناخت جامعه از سوی دیگر است. بی‌شک شناخت جامعه در گرو شناخت افکار، عقاید و رویکردهای نخبگان آن جامعه است. این رویکردها قانونمندی‌هایی را در جامعه به وجود می‌آورد که می‌تواند دلایل موفقیت یا ناکامی دستیابی به فناوری و انتقال آن را مشخص کند. در جامعه ایران پس از انقلاب اسلامی رویکردهای متفاوتی نسبت به فناوری وجود داشته است. این تحقیق قصد دارد تا در چارچوب مطالعات جامعه‌شناختی توسعه و استفاده از روش کیفی نظریه بنیانی،[1] به نظریات علما و اندیشمندان حوزه علمیه قم در خصوص پیشرفت فناوری‌های نوین دست یابد. بدین منظور برای گردآوری داده‌ها از تکنیک‌هایی مانند مصاحبه و بررسی اسناد و مدارک بهره گرفته شده است. براساس داده‌های به‌دست آمده چهار رویکرد نسبت به پیشرفت فناوری‌های نوین در بین علمای حوزه علمیه قم وجود دارد. این چهار رهیافت کلی عبارتند از: 1. رویکرد ضرورت ابزاری و محدودیت فناوری؛ 2. رویکرد ضرورت ابزاری و آگاهی‌رسانی؛ 3. رویکرد تعریف نرم‌افزاری و بدبینانه؛ 4. رویکرد ابزار توسعه مهارت و معرفت علمی. این چهار رویکرد پس از تحلیل نهایی به دو رویکرد کلی خوشبینانه و بدبینانه به فناوری تحویل گردید. در پایان نیز رهیافت فناوری مناسب به‌عنوان رهیافت مختار محقق بیان می‌شود. <br /><br clear="all" /><br /><br />[1]. Grounded Theory Methodhttps://soci.rihu.ac.ir/article_1186_6b1c4f866c658990041f9412459f6d9b.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهفصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی2322-250671420250321A model for reforming and developing Islamic lifestyleمدل اصلاح و راهکارهای گسترش سبک زندگی اسلامی57751188FAمجید کافیهیات علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه0000-0003-4427-0056Journal Article20151229Offering performance guidelines to develop lifestyle is laid in the area of executive methodological models and strategic management. This research is an attempt to present such a model and apply it to the lifestyle and finally providing guidelines for developing Islamic lifestyle in the society. The main questions of this study are: what are the ways of developing Islamic lifestyle in the society? On the basis of what model it can be found?
The methodology used in this study is qualitative, semi-structured interview and the data was content analyzed through triple coding; the findings reveal that a) there were two guidelines achieved at in two models; process model and performance guidelines model, b) guidelines were categorized into 7 groups, namely, qualifying human resources, cultural planning, moral-educational guidelines, content guidelines, managerial guidelines, and structure guidelines, c)in Islamic lifestyle models there were much data in the interviews which ended in formation of lifestyle model and extraction of a theoryارائه راهکارهای اجرایی برای ایجاد یا گسترش سبک زندگی در حوزۀ مدل‌های اجرایی روش‌شناختی و مدیریت استراتژی و راهبردی است. مدل‌های اجرایی روش‌شناسانه خاص گسترش سبک زندگی نیست و ظرفیت آن را دارند که برای ایجاد یا گسترش هر پدیده‌ای در جامعه به‌کار گرفته شوند. این تحقیق درصدد ارائه یک مدل از این مدل‌ها و انطباق آن با سبک زندگی و در نهایت ارائه راهکاری برای گسترش سبک زندگی اسلامی در جامعه است. از این‌رو سؤال تحقیق این‌گونه صورت‌بندی شده است که راهکارهای گسترش سبک زندگی اسلامی در جامعه چیست؟ و براساس چه مدلی می‌توان به این مهم دست یافت؟ روش تحقیق کیفی است که از تکنیک مصاحبه نیمه‌متمرکز برای جمع‌آوری داده و تحلیل محتوا در شیوۀ کد‌گذاری‌های سه‌گانه برای تحلیل داده‌ها استفاده شده است. تحقیق به سه نتیجه اصلی رسید که عبارتند از: 1. دو دسته راهکار به دست آمد که در دو مدل ارائه شدند: یکی مدل فرایندی راهکارها و دیگر مدل اجرایی راهکارها؛ 2. راهکارها در هفت دسته کیفیت‌بخشی نیروی انسانی، برنامه‌ریزی فرهنگی، راهکارهای تربیتی−اخلاقی، راهکارهای محتوایی، راهکارهای مدیریتی، راهکارهای ساختاری دسته‌بندی شدند؛ 3. در باب مدل سبک زندگی اسلامی نیز داده‌های بسیار زیادی در مصاحبه‌ها وجود داشت که به ساخت مدل سبک زندگی و استخراج نظریه انجامید.https://soci.rihu.ac.ir/article_1188_a19c007b2a0739b2e8c90f8a7dea10d8.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهفصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی2322-250671420250321Reviewing the Effect of Relationship between Religiosity and Social Capital on the level of Community Vitality among Iranian Religious Tourists (Case study of Mashhad)بررسی تأثیر رابطه میان دینداری و سرمایه اجتماعی بر میزان نشاط اجتماعی در میان گردشگران مذهبی ایرانی (مورد مطالعه شهر مشهد)77911202FAعاطفه ذهبیکارشناس ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه یزدJournal Article20160114One of the basic needs of human’s life is living fresh and lively life. Since travel is a way to feel fresh, so religious tourism can make pilgrims happy and attract them to the holy place more often. Creating happiness and vitality and its increasing would be affected by various factors, in the meantime, religion, religiosity and social capital are the most important. Religion is one of the main factors which lead to some functions that are followed by social capital. Religious practices have functions that ultimately increase vitality. This paper aims to investigate relationship between religiosity and social capital of individuals and relationship between the two variables with social vitality. Statistical population of questionnaire survey is 400 Iranian religious tourists in the holy city of Mashhad. Findings indicate relationship between social capital and religiosity as well as significant relationship between these two variables and social vitality. The results of regression analysis show that the main independent variables explain 25.9% of the changes of the dependent variable.از جمله نیازهای اساسی زندگی انسان شادابی و زیستن با نشاط است؛ از آنجا که سفر یکی از راهکارها برای شادشدن است، بنابراین گردشگری مذهبی می‌تواند به نشاط زائران بینجامد و امکان جذب آنان را به مکان مقدس به دفعات بیشتر موجب شود. عوامل مختلفی بر ایجاد نشاط و افزایش آن تأثیرگذارند که از آن جمله مذهب و دینداری و سرمایه اجتماعی می‌توانند اهمیت بالایی داشته باشند. در واقع مذهب یکی از عوامل سازنده کارکردهایی است که سرمایه اجتماعی می‌تواند آنها را داشته باشد. فعالیت‌های مذهبی دارای کارکردهایی هستند که در‌نهایت موجب افزایش نشاط می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان دینداری و سرمایه اجتماعی افراد و رابطه میان دو متغیر نامبرده با نشاط اجتماعی انجام شده است. روش پژوهش پیمایشی بوده و جامعه نمونه 400 نفر از گردشگران مذهبی ایرانی مشهد مقدس می‌باشند. رویکرد پژوهش نیز بنیادی−کاربردی است. یافته‌های پژوهش حاکی از رابطه سرمایه اجتماعی و دینداری با یکدیگر می‌باشد و رابطه معنادار این دو متغیر با متغیر وابسته نشاط اجتماعی است. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان می‌دهد که متغیرهای مستقل اصلی (9/25 درصد) تغییرات متغیر وابسته را تبیین می‌کنند.https://soci.rihu.ac.ir/article_1202_0a987e96a6a54ce14cc18cd61faf10b3.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهفصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی2322-250671420250321The investigation of mothers' potentials in social education of children: scientific-religion-driven findingsبررسی ظرفیت‌های مادران در تربیت اجتماعی فرزندان با تکیه بر یافته‌های دینی و علمی931131203FAعلی‌احمد پناهیاستادیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و دانش‌آموخته حوزه علمیه قم0000-0003-2093-0662Journal Article20151214Husband and wife as the main pillar of the family have specific roles congruent with their physical and mental potentials in the family; mothers and wives due to having special skills have unique position in training of children. This study aims at elucidating mothers' potentials in social training and socialization of the children based on scientific and religious findings. The methodology used in the study is descriptive –analytic and inferential. To this aim, after identification and extraction of females' potential and their role in the family system from the perspective of religious texts, the contents were analyzed and the potentials for child training were investigated. The findings reveal that mothers' unique social-biological capacities, specific emotional positions, verbal and nonverbal potential equipment, safeguarding due to good spousing, and great observational learning play a determining role in social and moral training of children.زن و مرد به‌عنوان ارکان اصلی خانواده، متناسب با ظرفیت‌های جسمی و روان‌شناختی نقش‌های ویژه‌ای در خانواده به عهده دارند. زنان و مادران به دلیل برخورداری از توانمندی‌های خاصی که دارند در بُعد تربیت اجتماعی فرزندان از جایگاه انحصاری برخوردارند. پژوهش حاضر با هدف تبیین و بررسی ظرفیت‌های مادران در تربیت اجتماعی و جامعه‌پذیر کردن رفتارهای فرزندان با تکیه بر یافته‌های دینی و علمی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی−تحلیلی و استنباطی است، به این منظور پس از شناسایی و استخراج ظرفیت‌های زنان و مادران و نقش آنان در نظام خانواده از نگاه متون دینی، به تحلیل محتوای آنها پرداخته و ظرفیت‌های مادران در تربیت اجتماعی فرزندان بررسی شد. مادران و زنان به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های زیستی−اجتماعی منحصر به فرد، برخورداری از جایگاه عاطفی خاص، مجهز بودن به ظرفیت‌های کلامی و غیرکلامی، ایمنی بخشی به واسطه شوهرداری نیکو و بهره‌مندی از ظرفیت‌های یادگیری مشاهده‌ای، نقش تعیین‌کننده‌ای در تربیت اجتماعی و اخلاقی فرزندان دارند.https://soci.rihu.ac.ir/article_1203_fb20559bb07f72d6dd0f28ed5c8ac362.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهفصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی2322-250671420250321Indicators of Political Trust from the View Point of Imam Ali (AS)شاخص‌های اعتماد سیاسی از دیدگاه حضرت علی1151381205FAفریبا شایگاندانشیار دانشگاه علوم انتظامی امینJournal Article20151012Trust in government is one of the essential factors for better country administration, further growth and development and meeting individuals’ need. Today governments cannot run the country without support and trust of people. This paper, due to the importance of political trust, attempts to extract the political trust indicators from the view point of Imam Ali (AS) by reviewing the indicators of political trust in the scientific literature, with the aim of localizing the humanities. A qualitative content analysis method was used to analyze content of Nahj al-Balaghah to extract the indicators of political trust and government’s responsibilities toward people. Achievements have indicated that political indicators includes two aspects A) individual characteristics of the rulers e.g. divine piety, Morality, spirituality, honesty, good policy and optimism to people B) rulers’ interactions with people e.g. serving the people, observing justice and fairness, kindness and tolerance and non-discrimination, as well as considering development and prosperity of the country.اعتماد بین مردم و دولت از جمله عوامل ضروری برای اداره امور بهتر کشور، رشد و توسعه بیشتر و تأمین نیازهای مردم است. امروزه دولت‌ها به تنهایی نمی‌توانند بدون داشتن حمایت مردمی و پشتوانه اعتماد مردم کشور را اداره کنند. با توجه به اهمیت این موضوع، مقاله حاضر با مرور شاخص‌های اعتماد سیاسی در ادبیات علمی، با هدف بومی‌سازی علوم انسانی به استخراج شاخص‌های اعتماد سیاسی از دیدگاه حضرت علیg پرداخت. روش این تحقیق کیفی بود که با بهره‌گیری از تکنیک تحلیل محتوا به <em>نهج‌البلاغه</em> مراجعه و شاخص‌های مرتبط با وظیفه حاکمان در برابر مردم که نتیجه آن اعتماد سیاسی آنان می‌شود، استخراج گردید. <br />نتایج نشان داد که شاخص‌های اعتماد سیاسی شامل دو بخش ویژگی‌های فردی حاکمان از جمله داشتن تقوای الهی، توجه آنها به اخلاق و معنویت، صداقت، حسن تدبیر و حسن ظن نسبت به مردم بود و نیز رفتار حاکمان با مردم مانند خدمت به آنها، رعایت عدالت و انصاف، رفق و مدارا و عدم تبعیض و نیز توجه به عمران و آبادانی کشور بود.https://soci.rihu.ac.ir/article_1205_b1fa4f6b55a3ffd4aa39169b6971fb7c.pdfپژوهشگاه حوزه و دانشگاهفصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی2322-250671420250321Political philosophy of Sheikh Eshraqفلسفه سیاسی شیخ اشراق1391561209FAمحمد بهشتیعضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاهJournal Article20150827Political philosophy answers the following questions: what are the reasons of the needs of the societies for government and politics? Who should govern? Why should the governors be followed? Which aims should the governments follow? What are the duties of the governors in front of people? What is the role of social justice in decision making? What is the relationship between religion and politics?
This article is an attempt to express the perspectives of Sheikh Eshraq on the needs of humans to social life, necessity of politics, management, and the importance of rule legislation and their execution, on the one hand, and political system context, the relation between religion and politics, necessity of a just ruler, and the conditions for rulers in the political systems, on the other.
The methodology used in the study is analytic-inferential; the findings reveal that Eshraqid philosophy is very close to that of Shiism. Moreover, Eshraqid School is one of the three important Islamic philosophical schools which believe in the relation between religion and politics as two wings in planning human prosperity.فلسفه سیاسی متکفل پاسخگویی به این پرسش‌هاست: دلیل نیاز جوامع به حکومت و سیاست چیست؟ چه کسانی حق حکومت دارند؟ چرا باید از حاکمان اطاعت کرد؟ حکومت باید <br />به دنبال چه هدف‌هایی باشد؟ حاکمان چه وظایفی در قبال مردم دارند؟ عدالت اجتماعی <br />چه جایگاهی در تصمیم‌گیری و اداره جامعه دارد؟ رابطه دین و سیاست چیست؟ و... <br />در این مقاله ضمن تبیین دیدگاه شیخ اشراق در مورد نیاز انسان به زندگی اجتماعی و ضرورت سیاست و تدبیر و اهمیت وضع قوانین و اجرای آنها، نوع نگاه شیخ اشراق به بافت نظام سیاسی و رابطه دین و سیاست، و ضرورت وجود حاکم عادل و شرایط حاکمان در نظام سیاسی بررسی می‌شود. <br />پژوهش حاضر که با استفاده از روش تحلیلی و استنتاجی انجام گرفته است دو نتیجه را در پی دارد؛ یکی اینکه نشان می‌دهد فلسفه سیاسی اشراقی با فلسفه سیاسی نظام شیعی تا حدودی نزدیک است و دیگر اینکه حکمت اشراق که یکی از سه مکتب مهم فلسفه اسلامی است رابطه دین و سیاست را وثیق و عمیق دانسته، و این دو را به منزلۀ دو بال در پی‌ریزی سعادت انسان به حساب آورده است.https://soci.rihu.ac.ir/article_1209_1b8d20207823fe68c5e906a8414a332a.pdf