پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی 2322-2506 12 24 2020 09 22 The Role of the Waqf Institution in the Development Process: New Institutionalism Approach نقش نهاد وقف در فرایند توسعه: رویکردی نو نهادگرا 5 26 1694 10.30471/soci.2020.5753.1410 FA ابوالفضل اکبری دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0003-3510-8110 حسین بهروان استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد محسن نوغانی دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد احمدرضا اصغرپور استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2019 08 17 Although the Waqf institution has played an important role in the development process, the decline of its involvement in the development of Islamic societies is an issue that has been less socially analyzed. However, the new institutionalism approach in economic sociology, by providing a benefit-based definition of institutions and defining the mechanism of causal relationships between different levels of formal and informal constraints, considers actors in their actions as having limited rationality in the context shaped by networks, norms, cultural beliefs, and formal institutional arrangements. Because new institutionalism in economic sociology has provided a comprehensive theoretical framework for understanding economic behavior and the analysis of institutions, The purpose of the present study is to introduce new institutionalism in economic sociology as an analytical approach with a descriptive-analytical method and Based on this approach, analyze the factors affecting the role of waqf as a social economic institution in the Development Process of Islamic Iran. The results indicate that the waqf institutional environment, management of endowments trustees and Trustee organizations of waqf, intentions, motives and social norms among dedicator, are the most important factors that have affected the waqf institution's developmental role in iran. هرچند نهاد وقف نقش مهمی در فرایند توسعه داشته است؛ اما کاهش مشارکت این نهاد در توسعۀ جوامع اسلامی مسئله‌ای است که کمتر تحلیل جامعه‌شناختی شده است. این در حالی است که رویکرد نو نهادگرایی در جامعه‌شناسی اقتصادی، با ارائۀ تعریفی مبتنی بر منافع از نهادها و تعیین مکانیسم روابط علّی بین سطوح مختلف محدودیت‌های رسمی و غیر رسمی، کنشگران را در انجام کنش‌های خود، دارای عقلانیت محدود به زمینه‌ای می‌داند که توسط شبکه‌ها، هنجارها، عقاید فرهنگی و ترتیبات نهادی رسمی شکل گرفته است. از آنجایی که نو نهادگرایی در جامعه‌شناسی اقتصادی، چارچوب نظری جامعی در فهم رفتار اقتصادی و تحلیل نهادی فراهم آورده است؛ هدف پژوهش حاضر آن است تا با روش توصیفی−تحلیلی، نو نهادگرایی در جامعه‌شناسی اقتصادی را به‌عنوان رهیافتی تحلیلی معرفی نماید و براساس رویکرد یاد شده، به تحلیل عوامل مؤثر بر نقش وقف به‌مثابه نهادی اقتصادی−اجتماعی در فرایند توسعۀ ایران اسلامی بپردازد. نتیجه بیانگر آن است که محیط نهادی وقف، مدیریت متولیان موقوفات و سازمان‌های متولی وقف و نیات، انگیزه‌ها و هنجارهای اجتماعی وقف در بین واقفان، مهم‌ترین عواملی هستند که نقش توسعه‌ای نهاد وقف در ایران را تحت تأثیر قرار داده‌اند. https://soci.rihu.ac.ir/article_1694_45a774a42ca0384444f0f32d92a347bf.pdf